pcos, polikistik over sendromu, pkos

Polikistik over sendromu

Polikistik over sendromu üreme çağındaki kadınlarda görülen,kelime anlamından da anlaşıldığı üzere yumurtalıklarda fazla kist olmasıyla oluşan ve hormon bozukluğundan kaynaklı yaygın bir hastalıktır.

Nedeni tam olarak bilinememekle beraber  genetik faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir. PCOS olan bireylerde kadınsal hormonlar normalden azdır ve bunun beraberinde vücudun çeşitli yerlerinde tüylenme görülür.Ayrıca kadınların neredeyse yarıdan  fazlası (%40-60), olması gereken kilodan fazladır.Bunun en önemli sebeplerinden biri de insülin direncine sahip olmalarıdır. Diğer belirtilere de değinecek olursam, saç dökülmesi,hızlı kilo alma,sürekli yorgun ve halsiz hissetmek, menstrual döngünün düzensizliği ve yine vücudun bazı yerlerinde fazla sivilce oluşumu.

Peki hastalığın beslenme tedavisi var mı?

Birçok hastalığın sebebi kilo ile alakalıdır. Kilo verme ile birçok hastalığın önüne geçebiliyoruz ve elbette polikistik over sendromu da bu hastalıklardan biri.Hastalık tedavi edilmediği durumda tip 2 diyabet, tiroid bozuklukları, kötü kolesterolde yükselme ve iyi kolesterolde azalma  meydana gelebileceği gibi kişinin sosyal hayatı da olumsuz etkilenecektir.

En önemli kısıma gelecek olursak, beslenme tedavisi nasıl olmalıdır?

PCOS beslenme tedavisinde altın kural düzenli beslenmedir.Ana ve ara öğünler mutlaka yapılmalı ve atlanmamalı,uzun süre aç kalınmamalıdır. Sık sık, az az beslenme olmalıdır. Birçok insan zayıflamak için,katkı maddesiyle dolu,paketlenmiş, diyet ürün diye adlandırılan hazır gıdalardan yararlanır. Bunlardan ve rafine gıdalardan mutlaka uzak durulmalı ve doğal yani sağlıklı gıdaları içeren bir beslenme düzeni oluşturulmalıdır. Doymuş yağ içeren hayvansal gıdalar ,doymamış yağ içeren bitkisel gıdalara göre daha az tüketilmelidir.Bu kolesterol seviyesini düzeltecek ve yine kilo almanın önüne geçecektir.

Glisemik indeksi düşük yani kan şekerini yavaş yavaş yükselten besinler tercih edilmelidir. Bu besinler genelde lif oranı yüksek besinlerdir.Yani lifli besinler tercih edilmeli.Basit şeker içeren karbonhidratlar yerine kompleks karbonhidratlar tüketilmelidir.

Çaya atılan şeker gibi basit şekerler kan şekerini hızlı yükseltir yani glisemik indeksi yüksektir.Tam buğday içeren gıdaları da kompleks karbonhidrat grubuna örnek verebiliriz.Bunlar kan şekerinde daha yavaş yükselme sağlar ve insülinin ani iniş çıkışlarını da engeller.

Süt, et ve türevleri gibi protein grubundan ise az yağlı olanlar tüketilmeli. Omega3, zeytinyağı, avokado, kuruyemişler, yağlı tohumlar gibi sağlıklı yağ grubu tüketilmeli.Vücut için gerekli elzem yağ asitleri ,hormonların işleyişini de  düzene sokar. Tedaviye olumlu yanıt verir.

Bireylerde adet öncesi ödem şikayeti varsa ,maydanoz,ananas,salatalık ve yeşil çay gibi ödem atan besinler tüketilebilir veya kısa süreli olmak kaydıyla detoks suları hazırlanabilir.

En önemli öğün kahvaltıdır. Doyurucu ve sağlıklı bir kahvaltı yapılmalı ve bu öğün atlanılmamalıdır. Güne tok tutan bir kahvaltı ile başlamak bütün gün daha  dinç kalmayı sağlar.

Gün içinde tüketilen kahve, meyve suyu, çay gibi içecekler suyun yerini tutmaz.Su tüketimine dikkat edilmeli ve günde mutlaka 10-12 bardak su içilmelidir. Gerekli durumlarda vitamin ve mineral gibi besin takviyeleri de yapılabilir. Çünkü bazı vitamin ve mineraller besinlerle veya güneşten yeterli olarak karşılanamaz.

PCOS görülen bireylerde tatlı krizlerine de rastlanmaktadır.En masum tatlılar süt içeren tatlılardır. Ölçülü olarak ve sık sık olmamak kaydıyla tüketilebilir. Fiziksel aktivite unutulmamalı. Her gün düzenli egzersiz yapan bireylerde tedavi iyiye gider ve bunun yanında diğer hastalıkların oluşma riski de azalır. Aktivite ile yakılan kaloriler kilo vermeyi de kolaylaştıracaktır. Fakat bu hastalarda egzersiz ve diyet tedavisinden olumlu sonuç alınamadığı durumlar da görülebilir.Bu gibi durumlarda doktor tavsiyesi ile farmakolojik tedaviye gidilir. Bu tedavi de mutlaka doktor takibiyle devam ettirilmelidir.

Bedenimiz bize emanet, ona iyi bakın.

Dyt. Elif Asana

pcos, polikistik over sendromu, pkos (5)

5 maddede “Polikistik over sendromunda beslenme”

Polikistik over sendromu, olgunlaşmaya çalışan yumurtanın döllenememesinden kaynaklı üreme ile ilgili bir bozukluktur.

Adet düzensizliği ve infertilite (kısırlık) polikistik overli kadınlarda görülen en belirgin durumlardır. Erkeklik hormonu olan androjenlerin de fazla salgılanması sonucu tüylenmede artış ve akne oluşumları gözlenir. PKOS, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluktur. Her 15 kadından birisini, yani yaklaşık %7’sini etkilemektedir. PKOS hastalarının %40-60 oranında obezite görülmektedir ve sıklıkla abdominal obezite şeklindedir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

1. Polikistik over sendromunun belirtileri

  • Aşırı tüylenme (hirşutizm)
  • Mensturasyonun olmaması ya da düzensizliği
  • Gebe kalamama
  • Obezite/özellikle abdominal obezite
  • Yumurtalıklarda çok sayıda kist oluşumu ile karakterizedir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

2. Polikistik over sendromunun oluşturabileceği hastalık tabloları

PKOS’un uzun vadeli önemli bırakabileceği sekelleri:

  • Kalp ve damar hastalıkları,
  • Tip 2 diyabet,
  • Metabolik sendromdur.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

3. Polikistik over sendromunda beslenme

Beslenmesinin düzenlenmesi şarttır. Dikkat edilecek hususlar ise:

  • Kişinin ideal vücut ağırlığına inmesi sağlanmalıdır.
  • PKOS ve beslenme üzerine yapılan bazı çalışmalara göre düşük karbonhidratlı veya insülin seviyesini kontrol etmek için düşük glisemik indeksli (GI) diyetler önerilebiliyor.
  • Düşük karbonhidrat, yüksek protein içeren beslenme modeli, insülin direncini kırmayı sağladığı gibi uzun süre tercih edilmesi birincil enerji kaynağı olarak karbonhidrat yerine proteinlerin kullanılmasına sebep olur.
  • Basit karbonhidratların tüketiminin azaltılmalı, kompleks karbonhidratların artırılmalıdır.
  • Beslenme programında günlük posa miktarı 30 gramın üzerine yükseltilmelidir. Posa yağ emiliminin azalmasını ve toksik maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
  • Yüksek lif alımı sağlamak için sebze, meyveler, kurubaklagil tüketimine ağırlık verilmelidir.
  • Bu beslenme alışkanlıklarına ek olarak 2-3 saat aralıklar ile besin alımı gerçekleştirilmelidir. Bu şekilde kan şekeri seviyesi dengede tutularak, yeme atakları önlenebilir.
  • Düşük doymuş yağlı besinler tüketilmelidir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

4. Polikistik over sendromunda egzersiz

Günlük 30 dakika orta şiddette yapılacak egzersiz kilo kontrolünde etkili olacaktır. Düzenli egzersiz yapmak insülin metabolizmasında en az diyet kadar etkili olmaktadır.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

5. Polikistik over sendromunda tedavi yaklaşımı

Polikistik Over Sendromlu hastalarda

  • Uzman tabip
  • Beslenme uzmanı (diyetisyen) ve
  • Psikiatri tabibi veya psikolog iş birliği içerisinde çalışması gerekmektedir.

Gerçek Diyetisyenler Sitesi Uzman Yazarı - Diyetisyen Gülşah Karmil