Diyetisyen Nurettin Şahinli

PCOS’ta tıbbi beslenme tedavisi nasıl olmalı?

Ülkemizde sayısı oldukça artan bu endokrin hastalığının artık her 4 kadından 1 inde rastlanır hale gelmesi, beslenme kalitesinin ve düzeninin yetersiz olması ile doğrudan orantılıdır.

Polikistik over tedavisinde başarıya ulaşmak için kesinlikle beslenme tedavisi planlanmalı ve bir uzman tarafından kesinlikle kontrol altında tutulmalıdır.

Bulgular

PCOS’lu kadınların  ortalama %50 si kesinlikle yüksek kilolar nedeni ile karın ve çevresinde yağlanma ile uğraşmaktadır. Adet düzensizlikleri, adet görememek ve uzun aralıklar ile kesikli adet görmek de en sık rastlanan bulgular arasındadır.  Yanı sıra büyük ve yaşam kalitesini düşüren bir diğer bulgu ise kıllanma (hirşutizim) da artma olmaktadır. Ense yanaklar boyun altında kıllanmalar artmaktadır. Hastaların genellikle bu söylediğim bulguların, artık onların rahatsızlık seviyesini arttırmaya başladığında doktor a başvurduğunu söyleyebilirim. Büyük ve üzücü bir tabloda bu endokrin hastalık nedeni ile kadınların gebeliklerinde düşük ,gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) ve gebelik zehirlenmeleri (preeklamsi) görülmesidir.

Menstrüasyon (âdet) düzensizliği

Üreme çağındaki kadınların son zamanlarda yaşadığı kronik seyirli bir bozukluktur. Birçok hastalığın habercisi ve aynı zamanda anne adaylarının en büyük sorunlarından birisidir. Ülkemizde insidansı %60 oranında artmış durumdadır. Adet düzensizliğinin 2 nedeni bilinmektedir.

Fonksiyonel kanamalar (uterus kanamaları)

Genellikle hormon bozukluğu nedeni ile, beyinde bulunan hipofiz bezi ya da yumurtalıklardan kaynaklanan bozulmuş uterus kanamalarıdır. Sadece iki nedenli yaklaşmak doğru değildir. Sorunların ana kaynaklarına inildiğinde troid bezi ve böbrek üstü bezinden salgılanan hormon bozukluğu da kanama nedenleri arasına alınmıştır.

Organik anormallikler

Standart vajina kanamalarında organ bozuklukları kist , myomlar , rahim boynu veya iç zarı kalınlaşması, iltihap, polip, kanser  gibi nedenler ile yaşanan düzensizlikler organik anormallikler arasında yer almaktadır.

Hirşutizm (kıllanma)

Her kadında normal denilebilecek ölçütler dışında,  adet düzensizliği ve  pcos nedeni ile kuyruk sokumu, meme başı, göbek altı gibi bölgelerde kısa siyah erkek tipi kıllanmada artış görülmesi durumudur. Yağlanmada artış ve akne ile beraber seyirli olabilmektedir.

Polikistik over sendromu’nda beslenme açısından temel noktalar

Polikistik over sendromunda (pcos) , beslenme ilkelerine dikkat etmek ve kesinlikle bir uzmandan destek almak en temel şartlar arasında bulunmaktadır. Diyet ve egzersiz planlarının yanı sıra pcos lu kadınların çoğunda insülin hormonu yüksektir ve bu nedenle kilo kontrolünü başarıyla sürdüremezler.

Ne zaman ve ne sıklıkla doğru besinleri tüketmek, ideal kiloya ulaşmak ya da ideal kiloyu korumak pcos sürecini daha sağlıklı geçirmeye neden olur. Eğer bu düzen sağlanmaz veya bozulur ise bulgular kısmında saydığım tüm olumsuz durumlarda artış gözlenmektedir. Özellikle karın bölgesinde aşırı yağlanma (hiperlipidemi), kan yağlarında artış, kolesterol de artmaya neden olduğu gibi  ciltte gözle görülür yağ nedenli aknelere de fırsat verecektir. Aynı durum devam ederse yüksek yağ artışı ve vücut kitle indeksinde artış insülin hormon yüksekliği, bozulmuş glikoz toleransına da  (şeker hastalığı diyabet ) neden olur.

PCOS’lu kadınların bilmesi gerekenler

Vücuda ilk besin verildikten sonra verilen besinin glisemik indeksi (kan şekeri yükseltme hızı) ne göre insülin hormonu artışı da aynı hızla yükselmektedir. Bu durumun ortadan kaldırılması için tüketilen karbonhidratlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Vücutta en fazla insülin yükselten karbonhidratlar;

  • Beyaz ekmek
  • Pirinç pilavı
  • Mısır
  • Bezelye
  • Beyaz un ile hazırlanmış pastane ürünleri
  • Makarna
  • Erişte
  • Patates
  • Hazır market ürünleri (cips, kurabiye, çikolata, meyve suyu, gazlı içecekler, …)
  • Üzüm , şeftali, kuru kayısı … gibi besinlerdir.

Bu besinlerin tüketimine sınırlandırma getirilmeli ve kontrollü tüketim yapılmalıdır. Eğer tüketimi devam ederse kısa süreli tokluk durumu yaşayıp daha sonrasında açlık krizleri yaşanabilir. Bunun nedeni ise bir anda yükselen insülin kan şekerinizi düşürmesi sonucunda ilk yemek yemeden önceki açlığınızdan daha fazla açlık duygusunu getirecektir.  PCOS ta birinci beslenme ilkesi kesinlikle karbonhidrat tüketimidir. Eğer insülin seviyenizi normal değerler arasında görmek istiyorsanız kesinlikle glisemik indeksi düşük karbonhidratları seçmeniz gerekmektedir. Vücutta insülin hormonunu yavaş yükselten karbonhidratlar;

  •  Tam buğday unu – tam tahıl
  • Kuru baklagiller
  • Lif (posa) içeriği yüksek sebze ve meyveler gibi besinlerdir.

Bu besinleri gönül rahatlığı ile tüketebiliriz. Bu sayede PCOS semptomlarını en aza indirgemiş olursunuz.

Polikistik over sendromu yaşıyorum kendime özel besin almam gerekir mi?

Kesinlikle hiçbir hastalık tıbbı beslenme tedavisinde çok radikal durumlar saptanmıyorsa gıda takviyesi veya takviye edici herhangi ürün ya da özel besin alma gibi bir durum söz konusu değildir. Yalnızca özel besin değil özel bir diyet programına ihtiyacınız var demektir. PCOS tanısı konulduktan sonra kişi bir diyetisyene başvurmalı ve yemek yeme durumunu ortalama 3 günlük besin tüketim kaydı ile saptamalı, kişiye özel hazırlanmış bir diyet listesi ile kontrollü şekilde yaşamına devam etmesi yeterlidir. Hem pcos bulgularının artmasını önlemiş hem de bu sayede yan hastalıkları önlemiş olursunuz. Özellikle bu süreçte market ürünleri satın alırken kesinlikle içerdiği karbonhidrat miktarına dikkat etmek gerekir. İşlenmiş ürünlerden uzak durmalıyız. Hayvansal yağlar yerine bitkisel yağları daha çok tercih etmeliyiz. Bu sayede hem kan şekerini kontrol altına alır aynı zaman da artan yağ ağırlığı nedeni ile kolesterol artışına da dur demiş olursunuz.

Birde dikkat edilmesi gereken diğer bir konu piyasada “diet – şekersiz- rafine şeker içermez” gibi ibarelere pek itibar verilmemesi gerekir. Şekersiz yazan bir üründe beyaz un içeriği nedeniyle kan şekerinizde yükselme görülebilir. Aynı zaman da meyve şekeri içeriği yüksek olabilir meyve şekeri de kan şekerinizi hızla yükseltmenize neden olacaktır. Ya da light olarak ticari amaçlı piyasada olan herhangi bir süt içerisinde yağ azaltılmış, lakin karbonhidrat içeriği arttırılmıştır.

Beslenmenizde bu besinlere kesinlikle yer açın

  • Mevsimine göre taze meyveler,
  • Nişastadan uzak brokoli ,ıspanak, prasa gibi sebzeler,
  • Tam buğday unu, tam tahıllar, tam buğday makarna, bulgur, yulaf,
  • Diyetisyeninizin önerdiği miktarda su
  • Taze sıkılmış meyve suları,
  • Tam buğday unu ile hazırlanmış şekersiz pastane ürünleri,

Dyt. Nurettin Şahinli

info@dytnurettinsahinli.com

pcos, polikistik over sendromu, pkos

Polikistik over sendromunda tedavi ve hekim değerlendirmesi nasıl olur?

  • Yumurtalıkların (over) 1’er cm’den küçük 25-40 adet kist ile kaplandığı,
  • Adet düzensizliği (geç adet görme, adet görememe, arada fazla kanama) ve
  • Erkeklik hormonunun fazla olması (tüylenme artışı ya da kanda gösterilen bulgular)İle kendini gösteren klinik durumdur.

PCOS ülkemiz kadınlarında % 6-10 sıklığında görülmektedir. Tanı koymak için adolesan dönemin sonları beklenir ve olgu 18 yaşına geldiğinde yeniden değerlendirilir. PCOS bir hastalık değil, hormonal değişikliklerin yol açtığı bir bulgular bütünüdür. Bazı olgularda genetik eğilim tanımlansa da çoğu vaka rastlantısaldır (sporadik).

PCOS’un önemi adet düzensizliği ve tüylenmenin yol açtığı konfor kaybından öte yol açtığı metabolik durumun uzun dönem hastalıklara neden olmasından ileri gelmektedir. PCOS’un uzun dönem komplikasyonları arasında;

  • Hipertansiyon,
  • Obezite,
  • Pıhtılaşma bozuklukları,
  • Aterosklerotik kalp hastalığı ve
  • Endometriyum kanseri bulunmaktadır.
  • PCOS ayrıca çocuk sahibi olmayı zorlaştırarak infertilite sorununa da yol açmaktadır.

PCOS tedavisi kadının hayat dönemine göre değişiklik gösterir. Çocuk sahibi olma arzusunda olmayan ve hatta henüz evlenmemiş olan genç kızlarda adet düzensizliği ve tüylenmeye yönelik tedaviler ön plandayken, çocuk sahibi olmak isteyen kadınlara bunun için tedavi uygulanır. Sanılanın aksine PCOS’u olan kadınlar çocuk sahibi olabilir. Çocuk arzusu olmayan yaşamının ileri evresindeki hanımlara ise yine bulguları düzenlemeye yönelik tedavi seçenekleri sunulur. PCOS; kadınlarda

  • endokrinoloji,
  • dermatoloji,
  • psikiyatri,
  • kadın doğum
  • beslenme ve diyet bölümlerinin birlikte çalışmasını gerektiren çoklu sorunlara yol açar.

Sağlık Bakanlığı ZTBKHDH
https://zekaitahir.saglik.gov.tr/TR,51013/polikistik-over.html

bebek çocuk beslenemsi

Obezite tüp bebek tedavisini olumsuz etkiliyor

Kadın Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Buyru, İlaç ve tüp bebek tedavisiyle gebe kalamayan hastalar, zayıfladıklarında tedaviye çok daha iyi yanıt verir hale geliyor. Bu sayede daha başarılı gebelikler ortaya çıkıyor, dedi.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Faruk Buyru, obezite sorunu olup %5-10 oranında kilo vererek kendiliğinden gebe kalabilen hastaların olduğunu belirterek,

Ayrıca daha önce ilaç ve tüp bebek tedavisine cevap vermeyen, bu yöntemlerle gebe kalamayan hastalar, zayıfladıklarında tedaviye çok daha iyi yanıt verir hale geliyor. Bu sayede daha başarılı gebelikler ortaya çıkıyor, dedi.

Buyru, AA muhabirine yaptığı açıklamada, toplumda giderek artan bir problem olan obezitenin pek çok hastalığa neden olduğu gibi kısırlığa da yol açabildiğini söyledi. Obezitenin hem gebe kalma şansını azaltan hem de yapılacak tedavide başarı şansını olumsuz etkileyen bir sorun olduğuna dikkati çeken Buyru, kilo probleminin son yıllarda çok yaygın şekilde görüldüğünü aktardı.

Prof. Dr. Buyru, sorunun birtakım hormon bozukluklarıyla hastanın gebe kalma şansını azalttığına işaret ederek,

Obezite bazı kadınlarda polikistik over sendromu dediğimiz yumurtlama problemleriyle birlikte olabiliyor. Gebe kalma şansını arttırmak için ilk yapılması gereken kilo vermektir, diye konuştu.

Buyru, kilolu kadınların, metabolik problemler yüzünden kolay kilo veremediğini, bu nedenle sürecin kolaylaştırılması için diyet ve egzersizin yanı sıra gerekirse şeker metabolizmasını düzenleyecek ilaçların da önerilebildiğini anlattı.

bebek çocuk beslenemsi

Hasta, tüp bebek tedavisine başlanmadan kilo vermeye teşvik edilmeli

Obezite sorunu olanların %5-10 arasında kilo vermesinin dahi yüz güldürücü sonuçların alınmasını kolaylaştırdığını ifade eden Buyru, şunları kaydetti:

Obezite tüp bebek tedavisini de baştan sona olumsuz etkileyebiliyor. Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçların dozunu ayarlamak kolay olmuyor. Kilo problemi olan kadınlarda, daha yüksek dozda ilaç kullanmanız gerekiyor, yumurtalıklar aşırı uyarılabiliyor. Bu da kadında şişkinlik yapabiliyor ya da tam tersi yumurtalıklar yeterince uyarılamıyor ve olgun kalitede yumurta bulmada sorun yaşayabiliyorsunuz. Obezite sorunu olup, %5-10 oranında kilo vererek kendi kendine gebe kalabilen hastalarımız var. Bunu başaranlar kendi kendine, ek bir tedavi gerekmeden gebe kalabiliyor. Ayrıca daha önce ilaç ve tüp bebek tedavisine cevap vermeyen, bu yöntemlerle gebe kalamayan hastalar, zayıfladıklarında tedaviye çok daha iyi yanıt verir hale geliyor. Bu sayede daha başarılı gebelikler ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Buyru, obezitenin neden olabildiği şeker hastalığı ve insülin direncinin de kilo vermeye engel olabileceğini belirterek,

Hastanın şeker metabolizmasını, beslenme biçimini düzelterek, diyet yaparak, birtakım ağızdan kullanılan ilaçlarla düzenleyebiliyoruz. Bu sayede hastanın gebe kalma şansı daha yüksek oluyor. Ayrıca gebelik esnasında bir sorun yaşamadan sağlıklı bebeğe ulaşması da mümkün hale geliyor, ifadelerini kullandı.

Medi Magazin
https://www.medimagazin.com.tr/guncel/genel/tr-obezite-tup-bebek-tedavisini-olumsuz-etkiliyor-11-681-74827.html
pcos, polikistik over sendromu, pkos (5)

5 maddede “Polikistik over sendromunda beslenme”

Polikistik over sendromu, olgunlaşmaya çalışan yumurtanın döllenememesinden kaynaklı üreme ile ilgili bir bozukluktur.

Adet düzensizliği ve infertilite (kısırlık) polikistik overli kadınlarda görülen en belirgin durumlardır. Erkeklik hormonu olan androjenlerin de fazla salgılanması sonucu tüylenmede artış ve akne oluşumları gözlenir. PKOS, üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluktur. Her 15 kadından birisini, yani yaklaşık %7’sini etkilemektedir. PKOS hastalarının %40-60 oranında obezite görülmektedir ve sıklıkla abdominal obezite şeklindedir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

1. Polikistik over sendromunun belirtileri

  • Aşırı tüylenme (hirşutizm)
  • Mensturasyonun olmaması ya da düzensizliği
  • Gebe kalamama
  • Obezite/özellikle abdominal obezite
  • Yumurtalıklarda çok sayıda kist oluşumu ile karakterizedir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

2. Polikistik over sendromunun oluşturabileceği hastalık tabloları

PKOS’un uzun vadeli önemli bırakabileceği sekelleri:

  • Kalp ve damar hastalıkları,
  • Tip 2 diyabet,
  • Metabolik sendromdur.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

3. Polikistik over sendromunda beslenme

Beslenmesinin düzenlenmesi şarttır. Dikkat edilecek hususlar ise:

  • Kişinin ideal vücut ağırlığına inmesi sağlanmalıdır.
  • PKOS ve beslenme üzerine yapılan bazı çalışmalara göre düşük karbonhidratlı veya insülin seviyesini kontrol etmek için düşük glisemik indeksli (GI) diyetler önerilebiliyor.
  • Düşük karbonhidrat, yüksek protein içeren beslenme modeli, insülin direncini kırmayı sağladığı gibi uzun süre tercih edilmesi birincil enerji kaynağı olarak karbonhidrat yerine proteinlerin kullanılmasına sebep olur.
  • Basit karbonhidratların tüketiminin azaltılmalı, kompleks karbonhidratların artırılmalıdır.
  • Beslenme programında günlük posa miktarı 30 gramın üzerine yükseltilmelidir. Posa yağ emiliminin azalmasını ve toksik maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
  • Yüksek lif alımı sağlamak için sebze, meyveler, kurubaklagil tüketimine ağırlık verilmelidir.
  • Bu beslenme alışkanlıklarına ek olarak 2-3 saat aralıklar ile besin alımı gerçekleştirilmelidir. Bu şekilde kan şekeri seviyesi dengede tutularak, yeme atakları önlenebilir.
  • Düşük doymuş yağlı besinler tüketilmelidir.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

4. Polikistik over sendromunda egzersiz

Günlük 30 dakika orta şiddette yapılacak egzersiz kilo kontrolünde etkili olacaktır. Düzenli egzersiz yapmak insülin metabolizmasında en az diyet kadar etkili olmaktadır.

pcos, polikistik over sendromu, pkos

5. Polikistik over sendromunda tedavi yaklaşımı

Polikistik Over Sendromlu hastalarda

  • Uzman tabip
  • Beslenme uzmanı (diyetisyen) ve
  • Psikiatri tabibi veya psikolog iş birliği içerisinde çalışması gerekmektedir.

Gerçek Diyetisyenler Sitesi Uzman Yazarı - Diyetisyen Gülşah Karmil