çay diyet, çay zararlı mı, diyette çay içilir mi, kahvaltıda çay, çay kaç kalori, yeşil çay, siyah çay kalorisi

Çay demir emilimini etkiler mi? İşte yapılan son çalışma sonuçları!

Türkiye’de en fazla tüketilen içeceklerin başında gelen çay zararlı mı? Demir emilimine etkisi ne? Vücutta bulunan demir miktarı ne olmalı? Hayvansal ve bitkisel kaynaklı demirin emilimi farklı mı?

Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Atilla Bektaş ve Hematoloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Uğur Ural’ın çay ve demir emilimi ile ilgili yaptığı literatür araştırması sonuçlarına göre, çay tüketimi dengeli ve yeterli beslenen kişilerde demir eksikliğine neden olmuyor.

Bektaş ve Ural’ın yaptığı araştırma sonuçları:
Çayın sağlık üzerine faydalı etkisi nedeniyle kısıtlanması gerekmez. Diyetteki demirin iki kaynağı vardır. Bunlardan birisi bitkisel kaynaklı demir (non-hem) diğeri hayvansal kaynaklı demir (hem)dir. Vücudun demir ihtiyacı daha çok hayvansal kaynaklı gıdaların tüketilmesiyle sağlanır.

Et yenilerek alınan organik demir ile bitkisel kaynaklı inorganik demirin vücuttaki emilim yolları birbirinden tamamen farklıdır. Hayvansal kaynaklı demirin vücut tarafından emilimi, bitkisel kaynaklı demirde olduğu gibi C vitamini tüketimi ile artmaz, çay ve kepek gibi demir bağlayıcı gıdaların tüketimi ile düşmez.

Bitkisel kaynaklı demir emilimi çay ile azalır mı?

Kırmızı et, karaciğer, yumurta ve balıkta bulunan hayvansal kaynaklı demir vücut tarafından kolay emildiği ve çayın bu besinlerle alınan demire etki etmeyeceğini dile getiren araştırmacılar,

Tahıl, yeşil sebze, kuru baklagil, kuru meyve, pekmez ve sert kabuklu kuru yemişlerde bulunan bitkisel kaynaklı demir emilimi; C vitamini kullanımıyla artarken, çayda bulunan ‘tanen’ nedeniyle çay tüketimiyle azalır ancak çaydaki tanen antioksidan özellik gösterir, birçok hastalığın oluşumunu engeller ve sağlık için faydalıdır, açıklamasında bulundu.

Fazla demir alımı zararlı!

Dünyada en sık rastlanan kansızlık nedeni demir eksikliği olarak gösteriliyor. Ancak uzmanlara göre vücutta beslenme bozukluğu ve kanama nedenli kayıp yoksa ilerleyen yaşla birlikte demir depoları artıyor.

Bektaş ve Ural,

Vücutta ne kadar fazla olursa o kadar iyi olur, denilen demir miktarının yapılan son çalışmaların sonuçlarına göre değiştiğini ve demir miktarının gerekenden fazla olması durumunda zararlı olduğunu belirtti.

Kansızlığın nedeni her zaman demir eksikliğine bağlı olmayabilir

Demirin fazlası böbrek ve karaciğerden atılmayacağını belirten uzmanlar,

Hücre içinde bulunan fazla demir mide bağırsak kanalından ve kadınlarda adet döneminde vücut dışına atılabilir. Kansızlığın nedeni her zaman demir eksikliğine bağlı olmayabilir, demir eksikliği saptanmadan demir ilacı alınması fayda yerine zarar getirir, dendi.

Demirin fazlasının vücutta biriktiğini ve vücut demir depolarının insülin direnciyle doğrudan ilişkili olduğu belirten uzmanlar, yüksek ferritin düzeylerine sahip sağlıklı kişilerde tip 2 diyabet gelişme riskinin, ferritin düzeyi normal olanlara göre daha yüksek olduğunu söyledi.

Vücutta biriken fazla demir siroz ve kanser gibi karaciğer hastalıklarına, eklem kireçlenmesi, kemik erimesi, tiroidin az çalışması yanında alzheimer hastalığı, parkinson hastalığı ve sara hastalığı gibi nörolojik hastalıkların da riskini artırdığını dile getiren Bektaş,

Bazı enfeksiyonlar ve romatizmal hastalıklarda da ferritin değeri yüksek bulunur ancak, bu yükseklik vücutta fazla demir birikimini göstermeyip, tıpkı CRP veya sedimentasyon gibi iltihap göstergesi olup, çok sayıda iltihabi durumda yükselir,  şeklinde konuştu.

Limon sıkılarak içilen çay efsanesi

C vitamininin yapısı 30 derece sıcaklıktan sonra bozulmaya başlar. Bu nedenle limon sıkılarak içilen çay ile demir emiliminin artması bir şehir efsanesidir, diyen Bektaş,

Demir eksikliği saptanmış kişiler, hamile ve emzirenler, okul öncesi çocuklarda demir eksikliği riski yüksektir. Bu grup yemeklerle birlikte fazla miktarda çay içmekten kaçınmalıdır. Böyle durumlarda yemekten en az bir saat önce ya da sonra çay içilmelidir.

Demir eksikliği nedeni ile kullanılan demir ilaçlarının çoğunda çayla demir emilimi azalacağından, ilaç kullanımından bir saat önce veya sonra çay içilmemelidir. Ayrıca yemeklerle birlikte süt, yoğurt ve ayran gibi kalsiyum içeren gıdaların alınması, kahve tüketilmesi de demir emilimini azaltır, bilgilerini verdi.

Medi Magazin
https://www.medimagazin.com.tr/hekim/tibbi-gelismeler/tr-cay-demir-emilimini-etkiler-mi-iste-yapilan-son-calisma-sonuclari-2-19-75982.html
yaban mersini kübra çalışkan

Maviden gelen sağlık: “Yaban mersini”

Yaban mersini (likapa) son zamanlarda zayıflama diyetlerinde popülerliği artmış, sık sık kullanılan bir meyvedir.

bilberry, bilberi, yaban mersini, yabanmersini

Peki acaba sanıldığı kadar faydalı mı? Kalorisi ne kadar? Besin ögeleri dağılımı nasıl? Sağlık açısından riskleri var mıdır, varsa nelerdir? Bu soruları cevaplamak için yaban mersinini biraz daha yakından inceleyelim…

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Yaban mersini ılıman iklim koşullarına adapte olmuş bir meyve olup botanik anlamda gerçek üzümler grubuna girer.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

1900’lü yılların başlarında ABD’de yetiştirilmeye başlanan mavi yemiş taze tüketimde ve gıda endüstrisinde geniş kullanım alanına sahiptir. Kültürü yapılmakta olan yaban mersinleri kuzey ve güney orijinli

  • yüksek boylu çalı formundaki yaban mersinleri (Vaccinium corymbosum L.),
  • tavşangözü yaban mersini (Vaccinium ashei Rehd.) ve
  • alçak boylu çalı formundaki yaban mersini (Vaccinium angustifolium) türlerine giren çeşitlerdir.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Ülkemizde:

  • Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere (Artvin, Rize, Trabzon, Ordu, Giresun, Gümüşhane, Samsun, Sinop, Kastamonu, Zonguldak, Bolu, Bartın ve Düzce),
  • Marmara Bölgesi (Kocaeli, Sakarya, İstanbul, Kırklareli, Bursa ve Balıkesir) ve
  • Doğu Anadolu Bölgesi (Erzurum-Şenkaya ve Ardahan) florasında yabani formları (V. vitisidea, V. myrtillus, V. uliginosum ve V. arctostaphyllos) yetişmekle birlikte ,yaban mersini adaptasyonu ve yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması için çalışmalar da devam etmektedir.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Yaban mersini, ülkemizde likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı gibi isimlerle tanınmaktadır.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Yaban mersininin içindeki bileşenler yaşa bağlı hafıza ve motor beceri kaybını, oksidatif hasar ve inflamasyonu önlemeye yardımcıdır.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Tufts Üniversitesi, Jean Mayer İnsan Beslenmesi Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan bir çalışmada fareler 10 yıl boyunca yaban mersini özüyle beslenmişler, fareler yaşlandığında bile yaban mersini özüyle beslenenler diğerlerine oranla daha yüksek performans göstermişler. Bunun dışında yaban mersini içerdiği fenolik bileşiklerden dolayı antioksidan özellik göstermektedir ve kansere karşı koruyucudur. Aynı zamanda içerdiği vitaminler (C ve E) ve karotenoidler, oksidatif stresle ilişkili hastalıklardan korunmada etkili bileşikler olarak öne çıkmaktadırlar.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Yaban mersini içerdiği antosiyanin pigmenti sayesinde hipertansiyona karşı koruyucu etki göstermektedir. 14 yıl süren, 134.000 kadın ve 23.000 erkeğin katıldığı bir çalışmada haftada 1 çay bardağından (125 ml) fazla yaban mersini tüketenler hiç tüketmeyenlerle kıyaslandığında hipertansiyon oluşum riskinin %10 azaldığı saptanmıştır. Ayrıca kolon ve yumurtalık kanseri oluşum riskini azaltır. Yapılan bir çalışmada yaban mersininde bulunan pterostilben adlı bir bileşiğin kolon kanserine karşı koruma sağladığı saptanmıştır. İnflamatuar (iltihap karşıtı) özelliğinden dolayı kolondaki tümör büyümesini baskılayıcı özelliğe sahiptir. Kadınlar üzerinde yapılan bir başka çalışmada da yüksek oranda yaban mersini flavonoidleri alımının yumurtalık kanseri oluşum riskinde %34 oranında azalma sağladığı saptanmıştır.

Yüksek lif, antioksidan kapasite ve kötü kolesterolü azaltıcı özelliği ile kalp sağlığını koruyucu niteliktedir. 2012’de 93.000 kadın üzerinde yapılan bir çalışmada haftada 3 veya daha fazla porsiyon yaban mersini ve çilek tüketen kadınlar bu meyveleri ayda 1 veya daha az tüketenlerle karşılaştırıldığında kalp krizi oluşum riski %32 daha az olarak saptanmıştır.

Ekstratı bazı göz hastalıklarının tedavisinde kullanılır: Çalışmalar özellikler 20 mg ß-karoten ile kombine yaban mersini ekstratının gözün gece ve gündüz adaptasyon sorununun giderilmesinde etkili olduğunu ortaya çıkarmıştır.

yaban mersini, likapa, maviyemiş, ligarba, ayı üzümü, morsivit, çalı çileği, Trabzon çayı

Yaban mersini içinde polifenoller, salisilik asit, karaotenler, lif, folik asit, C vitamini, B vitamini, potasyum, manganez, magnezyum, demir, riboflavin, niasin, fitoöstrojenler gibi birçok antioksidan bileşik içerir ve bu kadar faydalı özelliklere karşılık kalorisi de oldukça düşüktür. 1 çay bardağı(100gr) taze yaban mersini yaklaşık 45 kaloridir. Yaban Mersini % 83 Su, % 15 Karbonhidrat, % 1,5 Lif, % 0,7 Protein, % 0,5 Yağ ihtiva eder.  100 gr yaban mersini besin içeriği; 89 mg. Potasyum, 10 mg. Fosfor, 6 mg. Kalsiyum, 5 mg. Magnezyum, 0,6 mg. Selenyum, 0,28 mg. Manganez, 0,17 mg. Demir, 0,11 mg. Çinko, 13 mg. C Vitamini içerir. Kuru yaban mersinine baktığımız zaman ise kalori içeriği yükselmektedir. Aynı miktarlarda, yani 100gr üzerinden kalori hesabı yaptığımızda yaklaşık 300 kalorilik bir değerle karşılaşmaktayız. Kuru yaban mersinini tüketirken dikkat etmeli, 2 çorba kaşığını geçmemeliyiz.

Michigan üniversitesindeki araştırmada ortaya çıkan bulgularda Yaban Mersininin bel çevresindeki yağlanmayı önleyerek metabolik sendrom ve kardiyovasküler hastalıklara engel olmasıdır. Burada yaban mersininin insülin düzeyini dengelemesi özellikle tatlı krizi sorunu çekenler için alternatif bir yiyecek olarak öne çıkmasını sağlamaktadır. Yaban Mersini ağırlıklı 90 günlük hafif bir diyet uygulanan farelerde farelerdeki vücut yağlarının tamamen eridiği gözlemlenmiştir.

hekim sağlık doktor

Yaban mersininin zararı var mı?

Yaban mersininin halen bilinen bir yan etkisi yoktur. Bitkinin yaprakları ve meyvesi güvenle kullanılabilir. Fakat yapraklarından elde edilen madde tanen içermektedir. Bu yüzden aşırı şekilde tüketilirse aşırı kilo kaybı, kalp spazmı ya da ölümcül sonuçlara neden olabilir. Ayrıca düzenli olarak kullanılan ilaçlar bulunuyorsa, yaban mersini bunların etkisini azaltabilir. Kanı pıhtılaşmasını önleyen etkisi bulunan bitkinin, kadınlarda adet dönemlerinde aşırı kanamaya neden olması söz konusu olabilir. Herhangi bir yaralanma sırasında kan pıhtılaşmasını önlediğinden, aşırı kan kaybına neden olabilir. Bu nedenle özellikle cerrahi bir müdahale öncesinde ya da sonrasında yaban mersini içeren besinlerin, içeceklerin tüketilmemesi tavsiye edilir. Kan inceltici ilaç kullanan kişilerin yaban mersiniyle hazırlanan ürünleri tüketmesi halinde, ilacın olumsuz etkilerini yaşayabileceği unutulmamalıdır.

Sonuç olarak yaban mersini yağ yakmaya yardımcı etkilerinin yanı sıra birçok hastalığı karşı koruyucu etki göstermektedir. Bu etkilerinden dolayı sağlıklı beslenme düzenimizde daha çok yer vermekte fayda vardır.

Kaynaklar: Austin, M.E., 1994. Rabbiteye Blueberries. Development, Production and Marketing. Agscience Inc., Florida, USA, 160 pp, Çelik, H. 2006a. Yaban mersini (likapa). http://www.uzumsu.com/dosyalar/likapa-sistmtk-botany-kült.pdf- (Erişim tarihi:18.08.2011), Davis, P.H. 1978. Flora of Turkey and East Aegean Islands. Edinburgh Univ. Pres. 6:89-108, Türkiye’de Yetişen Yaban Mersini Meyvesinin Fenolik Bileşiklerinin Karakterizasyonu, Gıda ve Yem Bilimi - Teknolojisi Dergisi / Journal of Food and Feed Science - Technology 15: 9-18 (2015)

gerçek diyetisyenler yazarı diyetisyen kübra çalışkan, gerçek diyetisyenler yazarı diyetisyen kübra çalışkan kimdir

uzmanın tüm yazılarıdiyetisyenden online diyet alsoru sor

Eğer siz de Gerçek Diyetisyenler Sitesi‘nde uzman yazar olmak istiyorsanız aşağıdaki bağlantıdan bize ulaşabilirsiniz:

 

kayısı, kuru kayısı, malatya kayısıs

Malatya kayısısı AB’ye giriyor!

Dünya kuru kayısı ihtiyacının %85’inin karşılandığı, dünya kayısı başkenti olarak anılan Malatya’nın en önemli tarımsal ürünü kayısı için yapılan Avrupa Birliği (AB) coğrafi işaret tescili başvurusu, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde ilana çıktı.

avrupa birliği

Başvuruya üç ay içerisinde herhangi bir itiraz olmaması halinde Malatya kayısısı, Aydın incirinden sonra AB tarafından tescillenen ikinci tarım ürünü olacak. Yöre çiftçisinin en önemli gelir kaynağı, kentin ihracatında ilk sırada yer alan kayısıya, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından 2001 yılında coğrafi işaret belgesi alındı. Oda, Malatya kayısısının uluslararası piyasalarda pazarlanmasını kolaylaştırması gibi imkanlar sağladığı için 2014 yılında AB coğrafi işaret tescili verilmesi amacıyla Avrupa Birliği Komisyonu’na başvurdu. Kayısı için yapılan başvuru, Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde 13 Ocak 2017 tarihinde ilana çıktı.

kayısı, kuru kayısı, malatya kayısıs

Coğrafi işaret tescilinden önceki son aşama olan ilan süreci, Avrupa Birliği Tarım ve Kırsal Kalkınma Komisyonunun web sayfasında da yayınlandı. Başvuruya 3 ay içerisinde herhangi bir itiraz olmazsa Malatya kayısısı, Aydın incirinden sonra AB tarafından tescillenen ikinci tarım ürünü olacak. Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı HASAN Hüseyin Erkoç, yaptığı açıklamada, kayısının AB’de tescil sürecine ilişkin yaşanan gelişmelerin sevindirici olduğunu dile getirdi.

kayısı, kuru kayısı, malatya kayısıs

Erkoç şunları kaydetti:

Bu Malatya için önemli. En azından markamızı tescil ettirmiş olduk. Bu gelişme, kayısının uluslararası piyasalarda pazarlanmasını kolaylaştırırken, dünya çapında ‘Malatya kayısısı’ ismiyle diğer coğrafyalarda üretilen düşük kaliteli kayısıdan ayırt edilerek koruma altına alınması ve fiyat istikrarı açısından büyük önem taşıyor. İnşallah bu Malatya’mız için hayırlı bir girişim oldu. Bu süreçte emeği geçenlere teşekkür ediyorum. Özellikle Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin de de bu konuda ciddi gayretleri oldu. Yayınladığımız belgeler 5 dile tercüme edildi ve AB resmi gazetesinde yayınlandı.

kayısı, kuru kayısı, malatya kayısıs

Erkoç, üç aylık askı sürecinde herhangi bir sıkıntı olacağını düşünmediğini aktararak, bir olumsuzlukla karşılaşmadan Malatya kayısısının Aydın incirinden sonra AB coğrafi işaret tescil belgesini alacağına inandıklarını söyledi.

gıda gündemi