enerji içecekleri zararlımı

Enerji içeceklerinin az bilinen ‘içerikleri’

Enerji içecekleri, özellikle öğrenci, sporcu ve yaş aralığı 21-35 arası aktif her bireyde sıklıkla kullanılan; yüksek miktarda kafein ve şeker, değişen oranlarda B vitamin komplekslerini ayrıca taurin, guarana, ginseng, yohimbin, inositol, glukuronolakton ve karnitin içeriğine de sahip içeceklerdir. Enerji içeceklerinin sosyal olarak güvenli kabul edilir ancak, FDA tarafından güvenli kabul edilmemektedir.

Enerji içeceklerinin içeriğine kısaca bakarsak aşağıda sıralanan maddelere ve o maddenin hangi etkilere sahip olduğunu göreceğiz.

enerji ofis yorgunluk uyku

Kafein

Kafein, yağ tüketimini artırdığı için termo­jenik özellik taşır ve iştahı azaltır. Kafeinin termojenik özel­liği, onun en sık kullanılan psikoaktif madde olma­sını sağlamaktadır. Bundan dolayı, kafein alımı başlangıçta kişiyi daha üretken ve daha konsantre bir birey olmasını sağlayan önemli bir etkenken , 4-6 haftalık küçük dozlarda alımından sonra, nörotransmitter yıkımına neden olarak konsantrasyonu azalttığı ve böylece de öğrenme yeteneğini azalttığı, uykuya dalma ve uykusuzluk şeklinde problemlerine yol açtığı bilinmektedir.  Ancak ; kafeinin günde 400 mg dan az tüketimi, sağlık­lı yetişkinlerde bahsedilen yan etkilere neden olmamakla birlikte günde 400 mg dan fazla tüketimi durumunda ise yan etkilerin ortaya çıktığı gözlemlenmiştir.

Taurin

Doğal bir amino asit olan taurin vücut­ta 40-400 mg arasında bulunurken enerji içeceklerinde 1000 mg olarak bulunmaktadır. Çalışmalar, taurinin dopamin üretimini artırarak lokomotor aktiviteyi artırdığını, alkolün neden olduğu amneziyi azalttığını ve kara­ciğer üzerindeki alkolün toksik etkisini azalttığını göstermiştir. Taurinin, beyinde en önemli inhibitör nörotransmitter olan gama amino bütirik asidi(GABA) etki­leyerek anti-anksiyete ajanı olduğu da bilinmektedir. Ancak, olumlu özelliklerine rağmen ratlar üzerinde yapılan bir çalışma­da elde edilen sonuçlara göre, fazla miktarda taurin tüketiminin serebral dopaminerjik iletimi değiştirdiğini ve böylece hipotermiye neden olduğu saptanmış­tır.

Guarana

Güney Amerika kökenli; uyarıcı özelliği olan bir maddedir. Yüksek oranda kafein, teobromin, teofilin ve tanin içermektedir. Özellikle enerji içeceği içindeki kafeinin gizli artışına neden olan mad­dedir.

Ginseng

‘Panaks ginseng’ bitkisinin kökle­rinden üretilen bir uyarıcıdır. Çok uzun yıllardır enerjiyi artırma, hafızayı geliştirme ve vücudun strese karşı direncini artırma amacıyla kullanıldığı bilinmektedir. Olumlu etkileri ve uzun yıllardır kullanımı ile birlikte farmakolojik özellikleri tam olarak bilinmeyen ginsengin; insomni, bulantı, diyare, baş ağrısı, burun kanaması, yüksek arteryal basınç, karın ağrısı gibi yan etkilere sahip olduğu aynı zamanda antipsikotik ilaçların yan etkilerini daha da artırdığı ve antidepresanlar­la beraber kullanıldığında, serotonin sendromu ve maniye neden olabildiği de bilinmektedir.

Yohimbin

Oldukça güçlü bitkisel bir uyarıcı olup yağ kaybını artırıcı özelliğine ek olarak antidepra­sanların oluşturduğu cinsel yan etkilerin tedavisinde de kullanılan yohimbin aynı zamanda anksiyete, insomni, baş ağrısı, baş dönme­si, deride kızarıklık, panik atak, halusinasyon, kalp hızında artış, yüksek kan basıncı gibi ciddi yan etki­lere ve bunlara ek olarak, epileptik nöbet ve böbrek yetmezliğine varan çok ağır klinik tablolalara neden olabilir. Özellikle karaciğer, böbrek, kalp ve psikiyatrik rahatsızlığı olanların kullanmaması ge­reken bir uyarıcı maddedir.

İnositol

Organizmada glikoz metabolizmasında ürün ola­rak üretilmesine rağmen vücutta bol miktarda bu­lunmaz. Kafein alımı ile vücuttaki miktarını azaldığının ve depresyon tedavisinde, serotoninin etkisini artırdığı için farklı bir kullanım alanı oluşturmaktadır.

Glukuronolakton

Karaciğerde glikozun me­tabolize olması sonrasında oluşan doğal bir mad­dedir. Ancak enerji içeceklerinde bulunan glukuronolakton, elbette sen­tetiktir ve insan vücudunda bulunan miktardan çok daha fazlasını içermektedir.

Örnek protein yumurta :)

Bilimsel açıdan bakıldığında hücrelerimizin esasını oluşturan protein için yumurta örnek besin sayılır.

Yumurta proteini örnek protein kabul edilerek diğer besinlerdeki proteinler buna göre değerlendirilir. Bunun nedeni yumurtadaki proteinin insan bedeninin protein örüntüsünün neredeyse aynısı olmasıdır.

yumurta kaç kalori, yumurta besin değeri, yumurta faydaları, yumurta sporcu

Bir yumurtayla aldığımız 6-7 gram protein sindirim-emilim ve metabolizma süreçleri sırasında hiç kayba uğramadan vücut proteinine dönüşür.

yumurta kaç kalori, yumurta besin değeri, yumurta faydaları, yumurta sporcu

Protein açısından bakıldığında; 1 adet yumurta yaklaşık 35-40 gram ete eş değerdir. Fiyat açısından da yumurta ete göre çok daha ucuzdur.

yumurta kaç kalori, yumurta besin değeri, yumurta faydaları, yumurta sporcu

Yumurtanın yağ içeriği yağı az etler kadardır sncak etteki yağın çoğu doymuş olmasına karşın yumurtanın çoğu doymamış yağlardan oluşur.

yumurta kaç kalori, yumurta besin değeri, yumurta faydaları, yumurta sporcu

Yumurta B vitaminleri, çinko, demir gibi vitamin ve minerallerden zengindir ancak yumurtadaki demirin yararlılığı kırmızı etten düşüktür. Yumurta ile beraber C vitamini içeren sebze-meyve yendiğinde yumurtadaki demir yararlılık açısından ette bulunan demir oranının düzeyine ulaşır. Yumurtanın ete göre iki önemli üstünlüğü vardır. Bunlardan biri A vitamini içermesi ve diğeri de yağının doymamış olmasıdır. Diğer üstünlüğü de lesitin içermesidir.

yumurta kaç kalori, yumurta besin değeri, yumurta faydaları, yumurta sporcu

Ette lesitin bulunmaz. Lesitin yağın su içine girebilmesini sağlar. Beynimizde bulunan sinirsel uyarıcı ileticilerden asetilkolinin yapısına girer. Bu nedenle sinir sistemimizin çalışması için önemlidir. Lesitinin diğer bir işlevi ise karaciğer yağlanmasını önleyici olmasıdır. Lesitin karaciğeri koruyucu ögeler arasında yer alır. Bütün bunlar göz önüne alınacak olursa, yumurtayı günlük diyetimizden eksik etmeyin.

diyetisyen ışıl özbayDyt. Işıl ÖZBAY

  • Beslenme Uzmanı
  • Profesyonel Yazar
  • Ankara