tiroid-başak günay

Tiroid rahatsızlıkları ve beslenme tedavisi

Yapılan çalışmaların bir kısmında obezite ile tiroit fonksiyonu arasında bir ilişki kuramamış olsa da, bilindiği üzere metabolizma hızımızda bu bez ve salgıladığı hormonlar etki gösteriyor. Şimdi detaylı olarak bu konuyu inceleyelim.

Tiroit bezleri ve mekanizması

Soluk borusunun her iki yanında kelebeğe benzeyen salgı bezi tiroit bezi, bazal metabolizmayı düzenleyen, protein yapımı, oksidasyon ve enzim aktivitesinde görevli triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) hormonları salgılanmasında görev yapıyor.

Peki bu salınımın nasıl gerçekleşiyor?

Tiroit stimülan hormonun (TSH) kontrolü altında T3 ve T4 hormonları salınıyor, bu sırada kandaki T3 ve T4 artışı hipofizden TSH salınımını baskılıyor ancak hipotalamustan salgılanan TRH’nın (tirotropin releasing hormon) kontrolü altında salınım gerçekleşiyor.

Ayrıca T4, T3’e dönüşebilmektedir.

Bu konunun beslenme ile alakası ise, tiroid hormonlarının oluşumunun dışarıdan iyot alımına bağımlı olması ve T4 hormonunun T3’e dönüşmesinde selenyum mineralinin etkisidir.

Yukarıda anlatılan metabolizmada çeşitli sebeplerden bozukluklar meydana gelebilir. Tiroit hastalıklarının teşhisi için kan testleri, tiroit ultrasonografisi, tiroit sintigrafisi, tiroit ince iğne aspirasyon biyopsisi gibi yöntemler kullanılıyor.

Tiroid fonksiyon bozukluklarının yaşlı hastalarda ve kadınlarda daha sık görüldüğü derlediğim makalelerdeki diğer bir bilgi…

Tiroit bezi mekanizmasındaki bozukluklar

Hipotiroidi

Hipotiroidi, tiroid hormonlarının eksikliği sonucu metabolizmada yavaşlama ile seyreden klinik bir durumdur. Pek çok hastada hipotiroidizm kalıcı olup hayat boyu tedavi gerektirir.

Tiroit hormonu az salgılandığında; halsizlik, kas güçsüzlüğü, yorgunluk, soğuğa karşı tahammülsüzlük, kalın ‘puffy’ cilt, kabızlık, donuk duygu durumu, guatr, zayıf ve yavaşlamış kalp hızı, hatırlama güçlüğü gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı hastalarda hipotiroidi tiroid fonksiyon bozuklukları içerisinde en sık görülenidir. Ayrıca hipotiroidi her yaş grubunda kadınlarda daha sık görülmektedir.

Hipotiroidi gibi metabolizmayı etkileyen endokrin sistem bozuklukları obezite ile birlikte seyredebilmektedir ancak en baştada bahsettiğim gibi yapılan bazı çalışmalar tiroid hormonlarının obezlerde normal sı­ nırlarda seyrettiği görüşünü desteklemektedir.

Hipertiroidi

Fazla hormon salgılanırsa metabolizma hızlanır ve hipertiroidi hastalığı gelişir. Bu durumda kalp hızı artarak titreme, kas güçsüzlüğü, sinirlilik, uykusuzluk, kilo kaybı, sıcağa tahammülsüzlük, aşırı terleme, ishal, guatr, artmış kalp hızı, çarpıntı gibi şikâyetler oluşabilir.

Tiroid kanseri

Literatürde hipertiroidi ve kanser birlikteliği % 21’lere varan oranlarda görülmektedir.

Sürekli ve şiddetli TSH uyarısı tiroitte düzensiz büyümeye yol açmaktadır. TSH’yı artıran çeşitli guatrojenler tiroid kanser riskini arttırmaktadır.

Guatr

Tiroid bezinin büyümesidir. İyot eksikliğine karşı adaptasyondur. TSH uyarısının artışına bağlı olabilir. (tiroksin az salgılanır, TSH artar).

Ergenlik çağı ve gebelikte tiroksin ihtiyacı artar. Bu nedenle gebelere iyotlu tuz kullanımı önerilmektedir.*

Tedavi

Doktor tedavisinin yanında beslenmeyle ilişkili olarak ilaçları kullanırken soyalı besinlere dikkat etmek gerekebilir.* (Barsaklarda ilacın emilimini azaltabileceğinden, ilacın dozunun ayarlanması gerekebilir.)

Ayrıca diyetle yeterli iyot alınması toplumun guatrdan korunmasını sağlar ve tiroit kanserinin epidemiyolojisindeki değişimin ana nedenidir. Bu nedenle guatr hastalığı ve tiroit kanseri olanlara iyotlu tuz kullanımı önerilebilir.*

Bütün tiroit hastalıkları için antioksidan olan ve dönüşüm mekanizmasında görevli selenyum mineralini yeterli miktarda almalıyız.*

*Size özgü tedavi için lütfen doktorunuza ve diyetisyeninize danışın.

Yararlanılan Kaynaklar

Endokrinoloji Polikliniğine Başvuran Hastalarda Tiroid Fonksiyonlarının Yaş ile Olan İlişkisinin İncelenmesi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 37 (2) 67-70, 2011.

Erbil, O. TİROİD KANSERİNİN TİROİD FONKSİYONU İLE İLİŞKİSİ.

Ersoy, C. Hipotiroidizm Tedavisi. Turkiye Klinikleri J Endocrin-Special Topics 2014;7(3):37-40.

Hatemi, H. ENDEMİK GUATR (ÖTİROİD DİFFÜZ VE NODÜLER GUATR). Tiroid Hastalıkları Sempozyumu 15 Ekim 1999, İstanbul, s. 7-14.

Tiroid Anatomisi ve Cerrahi Yaklaşım. Okmeydanı Tıp Dergisi 28(Ek sayı 1):1-9, 2012.

Uzman Sistemlerin Tiroit Teşhisinde Kullanılması. Akademik Bilişim 2013 – XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri 23-25 Ocak 2013 – Akdeniz Üniversitesi, Antalya.

Diyetisyen Başak Gökay - ProfilDyt. Başak GÜNAY

hashimoto - dyt Sümeyye AYMAZ

“Hashimoto” için beslenme ipuçları

İlk adım yaş kilo boy ve kan bulgularına göre yeterli enerji ve besin ögesi içeren bir beslenme programı uygulanmasıdır. Yeterli protein alımı tiroid bezlerinin çalışmasını destekler. Yetişkin bir bireyin günlük gereksinimi kadar protein almalıdır.
tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Taurin, tiroid hormonlarının üretimi için elzem bir aminoasittir. Supleman olarak kullanılabilir ama herkes için uygun değildir, mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalı, gereksinim var ise kullanılmalıdır. Taurinin besinsel kaynakları; deniz ürünleri, süt ürünleri ve hindi etidir. Omega-3 yağ asitleri tiroid fonksiyonlarını olumlu etkilemektedir. Bu sebeple haftada en az iki kez yağlı balık tüketilmelidir. Keten tohumu, ceviz, semizotu da omega-3 içeriğiyle tiroid bezinizin daha iyi çalışmasını sağlar, ancak bu besinlerdeki omega-3 balıktaki kadar vücut için yararlı değildir.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma
Tam tahıl ürünlerini ve kuru baklagilleri tüketmeye çalışın. Kuru baklagiller iyi birer bitkisel protein kaynağıdırlar ve haftada iki kez tüketilmelidir. Tam buğday ekmeği ya da çavdar ekmeği tercih edin çünkü b vitamin çinko ve liften zengindir. B vitamini özellikle B12 vitamini troid bezinin enerji üretmesine yardımcı olur. B12 vitamini kaynağı et balık yumurta peynirdir. Günde en az 5 porsiyon taze sebze ve meyve tüketin. A, C, E gibi antioksidan vitaminlerin alımı da bu sayede artacaktır.
keten tohumu, keten tohumu faydaları, keten tohumu yararları, keten tohumu zararları, keten tohumu diyeti, diyette keten tohumu, keten tohumu zayıflatır mı, keten tohumu kilo verdirir mi, tiroid hastalıklarında keten tohumu, diyetisyen ayşe özgül

Beslenmenize keten tohumunu ilave edin

Hem lif oranı yüksek hem de omega-3, E vitamini ve çinko mineralinden zengin bir besindir. Günde 1-2 yemek kaşığı kadar taze öğütülmüş keten tohumunu sebze yemeklerinize, salatalara ve çorbanıza yemek piştikten sonra ilave edip tüketmeye çalışın. İyot, tiroid fonksiyonları için elzem bir mineraldir ve tükettiğimiz birçok besinin içerisinde de bulunmaktadır. Eğer ihtiyacımızdan fazla alınırsa da otoimmün tiroid hastalığına neden olabilmektedir. Bu sebeple iyotsuz tuz tüketiniz.

çinko zinc

Çinko tiroid hormonunun metabolizmasında etkili bir mineraldir

Çinko eksikliğinde tiroid metabolizması bozulur. Çinkodan zengin deniz ürünleri, et, tavuk, hindi, badem, fındık, süt ve yumurta yeme alışkanlıklarınız arasında olmalıdır. Selenyum eksikliğinde vücutta E vitamini düzeyi de azalır ve tiroid bezi iltihabı daha sık görülür. Selenyum ve E vitaminini birlikte almak vücut için daha faydalıdır. Selenyum kaynağı balık, dana eti, hindi eti, ceviz, mantar, susam, tam tahıl ürünleridir. E vitamini kaynağı ise bitkisel yağlar, rüşeym, kuru baklagil, yeşil yapraklı sebzeler, keten tohumu, fındık, bademdir.

Gıda gündemi, gida haber, mutfak kuralları, çikolata bozulur mu, antifriz, iqf, şenol yıldız diyetisyen, Çikolata bozulur mu, çikolata kaç kalori, çikolata besin değeri,

Çikolata tüketimine dikkat edin

Kadminyum içermektedir ve selenyum atımını artırır. Tiroid hormonu çalışmasını azaltan guatrojenik besinleri (beyaz lahana, turp, karnabahar, brokoli, mor lahana, soya fasulyesi, hardal, yer fıstığı) çok fazla ve çiğ olarak tüketmeyin. Pişirerek tüketmeniz guatrojen madde miktarını azaltacağından daha sağlıklı olacaktır.

ödem, lenfödema

Tiroid rahatsızlıklarında en sık görülen problemlerden biri de ödemdir

Bu nedenle su tüketiminizi asla ihmal etmeyin, günde 2-2,5 lt su içmeye çalışın. Kafein, alkol, sigara ve şeker tüketimi özellikle sınırlandırılmalıdır. Bunlar hastalığın seyrini olumsuz yönde etkileyen faktörlerdir. Sağlıklı yaşamın ikincil kuralı düzenli egzersizdir. Hem metabolizmanın hızlanması, hem tiroid hormonuna karşı doku duyarlılığının artması, hem de kas artışı için düzenli egzersiz en azından yürüyüş yapmalısınız.

iş yaşamında beslenme, işte diyet, ofis zayıflama

Dahası için diyet uzmanınıza başvurabilirsiniz.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Tiroid nodülünde düzenli kontrol şart!

Ülkemizde her iki kişiden birinde görülen tiroid nodülü, yaygın bir sağlık sorundur.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Bu hastalığın hiçbir belirtisi olmaması sebebi ile hastalar teşhis öncesinde de yaşamlarına devam eder. Tiroid nodülü tedavisinde ilk önce hastanın T3, T4 ve TSH adı verilen hormon değerlerine bakılmalıdır.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Zaten 1 santimetre ve üzeri nodüller elle fark edilmektedir. Daha küçük olan nodüllerin ise ultrason uygulaması ile tespiti sağlanır. Nodüllerin sıcak ya da soğuk nodül olup olmadığı sintigrafi yardımıyla belirlenir.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Tiroid nodülleri kanser içerir mi?

Nodüllerin %90’ı genel anlamda belign tümörlerdir. Geriye kalan %10’uysa malign yani kanser riski vardır.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Gençlik ve yaşlılık dönemindeki kişilerde nodüllerin kanserli olma olasılığı ciddi derecede yüksektir. Tabii ki ailesinde daha önce tiroid kanseri olan kişiler de büyük risk taşımaktadır ayrıca nodüller radyo-frekans aracılığı ile de yok edilmektedir. Tiroid radyofrekans tedavisi nodüllerin kısa zaman içerisinde çözüme kavuşturulması için geliştirilen bir yöntemdir.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Kontroller nasıl yapılmalıdır?

Tiroid tedavisinde ultrason uygulaması sonucunda nodüller düzensizse ve gittikçe büyüyorsa kanser oranı yüksek olacağı için hemen ince iğne biyopsisine göndermek gerekmektedir. Zaten risk oranını azaltmak için her nodülde biyopsi gereklidir. Biyopsi sonuçları temiz çıkan hastalar mutlaka takip altında tutulmalıdır. Altı aylık sürede büyüme görüldüğü an tekrar biyopsiye gönderilir. Eğer hastalar birden çok nodüle sahip ise tüm nodüllerden biyopsi alınması gerekir.

tiroid nodül, tiroit nodülü, guatr, boğaz, hipotiroidi, tsh, t3, t4, metabolizma

Tiroid cerrahisi seçimi nasıl olmalıdır?

Günümüzde artık tiroid tedavileri ameliyatsız olarak da gerçekleşebiliyor. Gelişen teknoloji ile birlikte ameliyatsız tiroid tedavisi artık daha popüler bir hale gelmeye başladı. Eskiden tiroidin bir kısmı alınarak gerçekleştirilen operasyonlar artık uygulanmıyor. Tiroid tedavisini gerçekleştirecek olan cerrahında elbette deneyimi çok önemlidir. Bedeninizin en hassas noktalarına yakın olması nedeni ile tiroid cerrahisi tedaviyi kişiye özel gerçekleştirilmelidir. Dahası için bu adresi inceleyebilirsiniz.

tiroit, tiroid, tiroid bezi, levotiron, eutirox, hipotiroidi, guatr, graves

Tiroid rahatsızlıklarında yeşil çay yasak mı?

Yeşil çay 5.000 senedir kullanılan bir içecektir. Sağlığa çok sayıda yararı olduğu, çalışmalarla onaylanmıştır.

yeşil çay, yeşil çay kalorisi, yeşil çay zararlı mı, yeşil çay yararlı mı, doğadan yeşil çay, yeşil çay faydaları, tiroid için yeşil çay

Bu etkiler içinde:

  • kilo vermeye yardımcı,
  • obeziteyi azaltıcı,
  • kolesterol düşürücü,
  • bağışıklık sistemini güçlendirici etkiler bulunmaktadır.

tiroit, tiroid, tiroid bezi, levotiron, eutirox, hipotiroidi, guatr, graves

Yeşil çayın sağlığa yararlı etkileri içinde bulunan polifenol, flavonidler ve kateşin maddesinden öte gelir.

yeşil çay, yeşil çay kalorisi, yeşil çay zararlı mı, yeşil çay yararlı mı, doğadan yeşil çay, yeşil çay faydaları, tiroid için yeşil çay

Yapılan bazı çalışmalarda yüksek miktarda yeşil çay tüketiminin tiroid hormonu salgısını azalttığı üzerinde durulmuştur.

tiroit, tiroid, tiroid bezi, levotiron, eutirox, hipotiroidi, guatr, graves

Günde 2 kupa yeşil çay tüketiminde herhangi bir sıkıntı oluşmamaktadır.

yeşil çay, yeşil çay kalorisi, yeşil çay zararlı mı, yeşil çay yararlı mı, doğadan yeşil çay, yeşil çay faydaları, tiroid için yeşil çay

Günde 5 gramı geçen tüketimde fare deneylerinde tiroid hormonlarında azalma gözlenmiştir. Yeşil çayın içinde bulunan florid maddesinin tiroid peroksidaz ve 5-deiyodinaze 1 enzim aktivitesini azaltığı ve tiroidde bulanan Na+K+ ATPaz enzim aktivitesini artırdığı gözlenmiştir.

tiroit, tiroid, tiroid bezi, levotiron, eutirox, hipotiroidi, guatr, graves

Yeşil çay tüketiminin kateşin maddesinden dolayı guatrojenik etkisi tesbit edilmiştir.

çay zararlı mı, diyette çay içilir mi, kahvaltıda çay, çay kaç kalori, yeşil çay, siyah çay kalorisi

Graves (toksik guatrın bir türü) hastalarında bağışıklık sistemine olumlu etkileri ve tiroid hormon salgısını azaltıcı etkilerinden dolayı yararlı bulunmuştur fakat tüketilmesi gereken miktarıyla alakalı net bilgiler henüz mevcut değildir.

yeşil çay, yeşil çay kalorisi, yeşil çay zararlı mı, yeşil çay yararlı mı, doğadan yeşil çay, yeşil çay faydaları, tiroid için yeşil çay

Sonuç olarak, tiroidi az çalışan hastaların günde 2 fincandan fazla yeşil çay tüketimi beslenme ve diyet uzmanlarınca önerilmemektedir.

tiroit, tiroid, tiroid bezi, levotiron, eutirox, hipotiroidi, guatr, graves

Chandra AK, De N, Choudhury SR. Effect of different doses of un-fractionated green and black tea extracts on thyroid physiology. Hum Exp Toxicol. 2011 Aug;30(8):884-96.
Chandra AK, De N. Goitrogenic/antithyroidal potential of green tea extract in relation to catechin in rats. Food Chem Toxicol . 2010 Aug-Sep;48(8-9):2304-11
Sakamoto Y, Mikuriya H, Tayama K, Takahashi H, Nagasawa A, Yano N, Yuzawa K, Ogata A, Aoki N. Goitrogenic effects of green tea extract catechins by dietary administration in rats. Arch Toxicol. 2001 Dec;75(10):591-6