böbrek taşı başak günay

Böbrek taşı olanlar, bunlara dikkat!

Böbrek taşını eminim ki duymuşsunuzdur. Bol bol su içmek, idrarınızı uzun süre tutmamak bu konuda duyduğunuz önerilerden olabilir. Bu konudaki beslenme önerilerini biliyor musunuz?

Öncelikle böbrek taşı nedir, nasıl oluşur biraz bundan bahsetmek istiyorum…

Böbrek taşı nedir?

Böbrek taşı; böbrek kanalları içerisinde oluşan mineral içerikli sert kitlelere denir.

Ailevi yatkınlık, doğuştan gelen bozukluklar, GUT (eklemde biriken ürat kristallerinin inflamasyon oluşturduğu hastalık) ve Sistinüri (idrarda sistin atılımı) gibi hastalıkların böbrekte taş oluşumuna neden olduğu biliniyor.

Nasıl beslenmeli?

Şiddetli ağrı, bulantı-kusma, idrarda kan görmek bu hastalığın belirtilerindendir. Bunları yaşamamak için, hastalığın tedavisinde ve tekrar oluşumunu önlemede beslenme çok önemli:

Lif oranı yüksek sebze ve meyve tüketmenin,

Bol sıvı içmenin,

Düzenli fiziksel aktivite yapmanın önemi tartışılmaz…

Böbrek taşı denince çoğunlukla kalsiyum oksalat taşlarından bahsedilir, ancak ürik asit, sistin, strütive taşları da sıklıkla görülen böbrek taşlarındandır. Taşın çeşidine göre öneriler geliştirilebilir ancak genel olarak dikkat edilmesi gerekenler:

Et ve tuz tüketimini azaltmak,

C vitamini içeren meyve ve sebzelerin tüketimini arttırmak (limon, portakal gibi),

Kalsiyum içeren besinleri dengeli tüketmek (peynir, süt, yoğurt, ayran gibi),

Çay ve kahve tüketimini azaltmak,

Ispanak, kakao, çay yaprakları, ceviz, buğday kepeği gibi oksalat içeren yiyecekleri dengeli tüketmek…

Tabii diyetisyeninize danışarak size daha uygun önerilere ve ayrıntılı bilgilere ulaşabilirsiniz. Sağlıklı günler dilerim.

Yararlanılan kaynaklar
Uludağ Üniversitesi Beslenme ve Diyet Birimi. BÖBREK TAŞI HASTALIKLARINDA BESLENME. 2007. Üriner Sistem Taşları. Düzen Laboratuvarlar Grubu. Sayfa aralığı: 4-5. Kavak, O ve ark. İnsan Sağlığına Etki Eden Mineraller ve Analiz Yöntemleri. Dicle Tıp Dergisi 2004 Cilt:31, Sayı:1, (69-75). Bulut, İ. Ve Mir, S. Fruktoz ve böbrek hastalıkları. Cumhuriyet Tıp Dergisi 2011; 33: 499-507. http://www.tbv.com.tr/tr/content/main/page/p/410-bobrek-taslari-konusunda-her-sey

Diyetisyen Başak Gökay - ProfilDyt. Başak GÜNAY

  • Beslenme Uzmanı
  • Profesyonel Yazar
  • Büyükçekmece
tiroid-başak günay

Tiroid rahatsızlıkları ve beslenme tedavisi

Yapılan çalışmaların bir kısmında obezite ile tiroit fonksiyonu arasında bir ilişki kuramamış olsa da, bilindiği üzere metabolizma hızımızda bu bez ve salgıladığı hormonlar etki gösteriyor. Şimdi detaylı olarak bu konuyu inceleyelim.

Tiroit bezleri ve mekanizması

Soluk borusunun her iki yanında kelebeğe benzeyen salgı bezi tiroit bezi, bazal metabolizmayı düzenleyen, protein yapımı, oksidasyon ve enzim aktivitesinde görevli triiyodotironin (T3) ve tiroksin (T4) hormonları salgılanmasında görev yapıyor.

Peki bu salınımın nasıl gerçekleşiyor?

Tiroit stimülan hormonun (TSH) kontrolü altında T3 ve T4 hormonları salınıyor, bu sırada kandaki T3 ve T4 artışı hipofizden TSH salınımını baskılıyor ancak hipotalamustan salgılanan TRH’nın (tirotropin releasing hormon) kontrolü altında salınım gerçekleşiyor.

Ayrıca T4, T3’e dönüşebilmektedir.

Bu konunun beslenme ile alakası ise, tiroid hormonlarının oluşumunun dışarıdan iyot alımına bağımlı olması ve T4 hormonunun T3’e dönüşmesinde selenyum mineralinin etkisidir.

Yukarıda anlatılan metabolizmada çeşitli sebeplerden bozukluklar meydana gelebilir. Tiroit hastalıklarının teşhisi için kan testleri, tiroit ultrasonografisi, tiroit sintigrafisi, tiroit ince iğne aspirasyon biyopsisi gibi yöntemler kullanılıyor.

Tiroid fonksiyon bozukluklarının yaşlı hastalarda ve kadınlarda daha sık görüldüğü derlediğim makalelerdeki diğer bir bilgi…

Tiroit bezi mekanizmasındaki bozukluklar

Hipotiroidi

Hipotiroidi, tiroid hormonlarının eksikliği sonucu metabolizmada yavaşlama ile seyreden klinik bir durumdur. Pek çok hastada hipotiroidizm kalıcı olup hayat boyu tedavi gerektirir.

Tiroit hormonu az salgılandığında; halsizlik, kas güçsüzlüğü, yorgunluk, soğuğa karşı tahammülsüzlük, kalın ‘puffy’ cilt, kabızlık, donuk duygu durumu, guatr, zayıf ve yavaşlamış kalp hızı, hatırlama güçlüğü gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı hastalarda hipotiroidi tiroid fonksiyon bozuklukları içerisinde en sık görülenidir. Ayrıca hipotiroidi her yaş grubunda kadınlarda daha sık görülmektedir.

Hipotiroidi gibi metabolizmayı etkileyen endokrin sistem bozuklukları obezite ile birlikte seyredebilmektedir ancak en baştada bahsettiğim gibi yapılan bazı çalışmalar tiroid hormonlarının obezlerde normal sı­ nırlarda seyrettiği görüşünü desteklemektedir.

Hipertiroidi

Fazla hormon salgılanırsa metabolizma hızlanır ve hipertiroidi hastalığı gelişir. Bu durumda kalp hızı artarak titreme, kas güçsüzlüğü, sinirlilik, uykusuzluk, kilo kaybı, sıcağa tahammülsüzlük, aşırı terleme, ishal, guatr, artmış kalp hızı, çarpıntı gibi şikâyetler oluşabilir.

Tiroid kanseri

Literatürde hipertiroidi ve kanser birlikteliği % 21’lere varan oranlarda görülmektedir.

Sürekli ve şiddetli TSH uyarısı tiroitte düzensiz büyümeye yol açmaktadır. TSH’yı artıran çeşitli guatrojenler tiroid kanser riskini arttırmaktadır.

Guatr

Tiroid bezinin büyümesidir. İyot eksikliğine karşı adaptasyondur. TSH uyarısının artışına bağlı olabilir. (tiroksin az salgılanır, TSH artar).

Ergenlik çağı ve gebelikte tiroksin ihtiyacı artar. Bu nedenle gebelere iyotlu tuz kullanımı önerilmektedir.*

Tedavi

Doktor tedavisinin yanında beslenmeyle ilişkili olarak ilaçları kullanırken soyalı besinlere dikkat etmek gerekebilir.* (Barsaklarda ilacın emilimini azaltabileceğinden, ilacın dozunun ayarlanması gerekebilir.)

Ayrıca diyetle yeterli iyot alınması toplumun guatrdan korunmasını sağlar ve tiroit kanserinin epidemiyolojisindeki değişimin ana nedenidir. Bu nedenle guatr hastalığı ve tiroit kanseri olanlara iyotlu tuz kullanımı önerilebilir.*

Bütün tiroit hastalıkları için antioksidan olan ve dönüşüm mekanizmasında görevli selenyum mineralini yeterli miktarda almalıyız.*

*Size özgü tedavi için lütfen doktorunuza ve diyetisyeninize danışın.

Yararlanılan Kaynaklar

Endokrinoloji Polikliniğine Başvuran Hastalarda Tiroid Fonksiyonlarının Yaş ile Olan İlişkisinin İncelenmesi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 37 (2) 67-70, 2011.

Erbil, O. TİROİD KANSERİNİN TİROİD FONKSİYONU İLE İLİŞKİSİ.

Ersoy, C. Hipotiroidizm Tedavisi. Turkiye Klinikleri J Endocrin-Special Topics 2014;7(3):37-40.

Hatemi, H. ENDEMİK GUATR (ÖTİROİD DİFFÜZ VE NODÜLER GUATR). Tiroid Hastalıkları Sempozyumu 15 Ekim 1999, İstanbul, s. 7-14.

Tiroid Anatomisi ve Cerrahi Yaklaşım. Okmeydanı Tıp Dergisi 28(Ek sayı 1):1-9, 2012.

Uzman Sistemlerin Tiroit Teşhisinde Kullanılması. Akademik Bilişim 2013 – XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri 23-25 Ocak 2013 – Akdeniz Üniversitesi, Antalya.

Diyetisyen Başak Gökay - ProfilDyt. Başak GÜNAY

SİRKELİ SU

Sirkeli su içmek zayıflatır mı?

Sirke; tatlandırıcı sos olarak kullanılan bir üründür. Üzüm ve elma sirkesi günlük hayatta en çok duyduğumuz sirke çeşitlerinden… Peki sirkeyi neden bu kadar çok duyuyoruz?

sirke ve zayıflama

  • Sirke, antimikrobiyal özelliği ile gıdaların korunması, yaraların iyileştirilmesinde kullanılmaktadır.
  • Asetik asit içeriği ile kan şekerini düzenlemektedir.
  • Mide boşalmasını yavaşlatmaktadır.
  • Kardiyovasküler sistem ve kalsiyum metabolizmasında da yararlı etkileri vardır.
  • Polifenol bileşik içeriğiyle antioksidan ve kansere karşı koruyucu özellik gösterir.
    Fenol bileşikleri açısından ise en zengini elma sirkesidir.

Ama dikkat! Mide asit sekresyonunun bozulduğu bazı hastalıklarda (gastrit, mide ülseri gibi) asit oranı yüksek olan sirkenin tüketimine dikkat edilmelidir. 

sirke ve zayıflama

Günlük beslenmemize nasıl ekleriz?

Sirke ve yer fıstığı glisemik indeksi azaltarak, kan şekerinin yavaş yükseltir; böylece doygunluk hissi daha uzun süre kalıcı olur. Salatalara eklemeyi unutmazsınız artık!

Aç karnına bir bardak içme suyuna 1 çay kaşığı elma sirkesi gibi tarifler gördüm, ben tüketmem! Sonuçta salatasını yemek daha keyifliyken neden kendime işkence edeyim ki…

sirke ve zayıflama

Sağlıklı haftalar dilerim.

Diyetisyen Başak Gökay - ProfilDyt. Başak GÜNAY

  • Beslenme Uzmanı
  • Profesyonel Yazar
  • Büyükçekmece

 

Yararlanılan kaynaklar
Elma Sirkesi ve Teröpatik Etkileri. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 2 (1):155-158, 2009. Yazıhan, N. İNSAN SİNDİRİM SİSTEMİ VE GIDA UYGULAMALARINDA KULLANILAN MODELLER.