kalsiyum, ilaç, tablet, hap

Demir desteğinin yan etkileri nelerdir, yan etkiler nasıl azaltılabilir?

Demir desteklerinin yan etkileri herkeste görülmez.

Eğer bazı yan etkiler yașarsanız, bu etkiler vücudunuz demire alıșmaya bașladıkça geçecektir. Yan etkiler șunlardır: Kabızlık ya da ishal. Daha fazla sıvı ve lifli yiyecekler kabızlığın azalmasına yardımcı olur. Eğer gerekirse, doktorunuzdan ya da eczacınızdan hafif bir kabızlık giderici için tavsiye alabilirsiniz.

Karın ağrısı, mide bulantısı, mide ağrısı (kramplar). Demiri yemekle beraber veya akșam almak yardımcı olabilir. Bu belirtiler daha az miktarda demir alınarak da azaltılabilir (1 hap haftada iki ya da üç kere almak gibi) ya da günde daha az seviyede demir alınabilir (sıvı demir kullanmak gibi) ve alınan miktar yavaș yavaș artırılabilir. Bu değișiklikler sadece hekiminizle konuștuktan sonra yapılmalıdır).

Demir haplarının dışkınızı siyah yapması normaldir. Bazı insanlar demir haplarına katlanamazlar. Eğer demir haplarına katlanamazsanız endișelenmeyin, demir damarınızdan da enjekte edilebilir.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

diyetisyen, beslenme uzmanı, beslenme ve diyet uzmanı, beslenme ve diyetetik, gerçek diyetisyenler sitesi

Demir desteği nasıl alınmalı?

Ne kadar demir desteğinin ne zaman alınacağını bilmek için hekiminizin önerilerini dinleyiniz.

Hapları bütün olarak alın, ezmeyin ve çiğnemeyin. Demir en çok mideniz boșken, meyve veya meyve suyuyla alındığında absorbe edilir (yemekten bir ya da iki saat sonra). C vitamin içeren meyve suları vücudunuza daha çok demir girmesini sağlar ama çok gerekli değildir, su ile almak da yeterlidir.

Bunları yapmayın

Demir hapını; sıvı demiri, çay, kahve, süt, çikolata, kola ya da șarap ile almayınız. Bunlar vücudunuzun demir seviyesini azaltır. Demir hapını ve sıvı demir ile beraber aynı zamanda șu ilaçları almayınız:

  • kalsiyum; antacids (Mylanta and Gaviscon)
  • Osteoporoz ilaçları
  • Tiroit veya parkinson hastalıkları ilaçları
  • Bazı antibiyotikler

Demir tabletinizi ya da sıvı demiri kaç saat sonra alabileceğinizi doktorunuza ya da diyetisyeninize sorunuz.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Tüm demir destekleri aynı işlevi mi görür?

Değişik demir destekleri ve sıvı demir farklı seviyelerde demir içerir.

Bir çok demir desteği ve tonikleri eczaneden reçetesiz olarak satın alınabilir. Ancak bu desteklerin hepsi kanınızdaki demir seviyelerinde değișiklik yapacak kadar demir içermez. Hekiminiz tarafından önerilen doğru desteği almanız önemlidir.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Neden demir desteği neden önerilmelidir?

Eğer kan testleriniz daha fazla demire ihtiyacınız olduğunu gösterirse, hekiminiz size demir desteği önerebilir.

Eğer demir seviyeniz bir kere azalırsa sadece beslenme alıșkanlıklarını değiștirmekle yeterli demiri geri kazanmak zordur. Demir tabletleri ve sıvı demir besinlerden daha yüksek seviyede demir içerir ve kanınızdaki demiri daha çabuk yeniler. Demir tableti ve sıvı demir sadece hekiminiz tarafından tavsiye edildiğinde alınmalıdır.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Demir neden önemlidir?

İnsan bedeninin demire ihtiyacı vardır.

Demir hemoglobin üretmek için kullanılır. Hemoglobin alyuvarlarınzın bir parçasıdır, vücudunuzda oksijen taşır. Demir aynı zamanda kas gücü, enerji ve sağlıklı zihin fonksiyonları için de önemlidir.

Eğer vücudunuzdaki demir seviyesi az ise, kendinizi yorgun hissedebilir ve günlük aktivitelerinizi yerine getiremeyebilirsiniz. Eğer vücudunuzdaki demir seviyesi daha da azalacak olursa, hemoglobin seviyeleri normalin altına düșer. Bu durum demir eksikliği anemisi olarak bilinir.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

zayıflama hapı, zayıflama hapları, zayıflamak için ilaç, zayıflamak için haplar, zayıflama hapı xenical

Demir desteği ne kadar süre kullanılır?

Bütün bunlar sizin neden demir eksikliği yașadığınıza ve tedaviye nasıl cevap vereceğinize bağlıdır. Bir tedavi en az birkaç ay boyunca uygulanır.

Hekiminiz hapların işe yarayıp yaramadığını görmek ve ileriye dönük tedavi planları yapmak için bazı kan testleri verecektir.  Kan testinin ne zaman yapılması gerektiğini doktorunuza sorduğunuzdan emin
olunuz.

Bazı zamanlarda da hapları almaya ara vermeniz gerekebilir (kolonoskopiden önce ya da bir operasyondan sonra). Eğer demir almaya ara verdiyseniz tekrar ne zaman alacağınızdan emin olunuz.

Avustralya Sağlık Bakanlığı
https://www.sahealth.sa.gov.au/wps/wcm/connect/200827804f25c810b57cfd080fa6802e/A+Guide+to+taking+Iron+Tablets_TURKISH_FinalWeb.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROOTWORKSPACE-200827804f25c810b57cfd080fa6802e-mfQpSNh

çölyak kinoa ışıl özbay

Çölyaklı bireyler için: “Kinoa”

Kinoa olarak bilinen Chenopodium quinoa

Kazayağıgiller familyasından tek yıllık, tohumla çoğalan, otsu bir bitki olup, glutensiz bir türdür. Buğdaygiller ailesine ait olmadığı için yalancı tahıl (psödotahıl) ve hatta yalancı tohum olarak kabul edilir.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

Kinoa tohumu son derece besleyicidir. Bazı uzmanlara göre de, kinoa dünyadaki açlık sorununa çare olabilecek bir üründür. Küresel olarak dikkat çekmek amacıyla Birleşmiş Milletler, 2013 yılını Uluslararası Kinoa Yılı ilan etmiştir.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

İnsan beslenmesinde önemli yeri olan protein, diyet lifi, esansiyel yağ asitleri, mineraller, vitaminler ve biyoaktif bileşenlerce zengin olmaları, iyi bir enerji kaynağı olmaları, kinoayı yaygın olarak kullanılan diğer tahıl çeşitlerinden farklı kılmaktadır.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

100 gramında:

  • 368 kkal enerji olu,
  • %10 – 18 protein,
  • %4.5 – 8.75 yağ
  • %2.1 – 4.9 lif içermektedir.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

Glutensiz olması ve yüksek besin değeri nedeniyle çölyaklı bireylerin diyetlerinde kullanılması önerilmektedir. Kinoa, sütünkine benzeyen ve balık, sığır eti, soya fasulyesi ve buğdakinden daha yüksek biyolojik bir değere (% 83) sahiptir. Bütün esansiyel aminoasitleri içerir ve dengeli bir amino asit profiline sahiptir. Kinoa, % 37’den fazla esansiyel amino asit içerir.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

Tohumlarındaki yüksek Ca içeriği yeni tanı alan çölyak hastaları arasında iyi bilinen osteopeni ve osteoporoz prevalansı nedeniyle çölyak hastaları için özel bir önem taşır .

Kinoanın yüksek besin değeri, terapötik ve glutensiz içerik özellikleri de dahil olmak üzere çocuklar, yaşlılar, yüksek performanslı sporcular, laktoz intoleransı olan bireyler, osteoporoz eğilimli kadınlar, anemi, şeker hastalığı, dislipidemi, obezite ve çölyak hastalığı gibi yüksek risk grubundaki tüketicilere fayda sağlayabileceği belirtilmiştir.

kinoa beslenme ve diyet sağlık zayıflama

Çölyak ve laktoza intoleranslı kişiler gluten içermeyen yapısı ve süt kazein kalitesine benzeyen zengin protein seviyeleri nedeniyle tüketmelilerdir.

Çölyak, arpa ve çölyak, buğday ve çölyak, çavdar ve çölyak, Çölyak hastalığı, Çölyak hastalığı nasıl bir rahatsızlıktır, Çölyak hastalığı nedir, çölyak ve bağışıklık sistemi, diyetisyen rümeysa çelik, gluten enteropatisi, gluten hassasiyeti, kalıcı intolerans, oto-immün sistem rahatsızlığı, oto-immün sistem rahatsızlığı nedir, proksimal ince barsak alerjisi, rümeysa çelik, villi, villus, willi, yulaf ve çölyak, Buğday, arpa, yulaf ve çavdar yerine pirinç, patates, nohut, mercimek, kestane, soya, fasulye, fındık, çölyak, celiak, çöyak hastalığı, çölyaklılar neleri yiyemez, çölyaksız gıdalar, glutensiz gıdalar, glutensiz besinler, çöyak diyeti, çölyak önerileri, çölyakta Karaağaç ve kavunağacı bitkisinin çaylar,

Bulgular çölyak hastalarından serum IgA‘larının bu çeşit proteinlere düşük bağlanma afinitesi gözlendiğinden çölyaklı bireyler için güvenli olduğunu göstermektedir.

Yararlanılan kaynaklar
1.Demir MK, Kılınç M KİNOA: BESİNSEL VE ANTİBESİNSEL ÖZELLİKLERİ. Journal of Food and Health Science 2016; 2(15): 104-111. 2.Tan M, Yöndem Z İnsan ve Hayvan Beslenmesinde Yeni Bir Bitki: Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü, Erzurum. Alınteri 2013; 25 (B): 62-664.Navruz-Varlı S, Şanlıer N. Nutritional and health benefits of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.). Journal of Cereal Science 2016; 69: 371-376. 3. Türksoy S, Özkaya B. Gluten ve Çölyak Hastalıgı. Türkiye 9. Gıda Kongresi; 24-26 Mayıs 2006, Bolu

diyetisyen çisem önel anemi beslenme

Anemilerde beslenme tedavisi nasıl olmalı?

Dengesiz beslenme, yetersiz demir emilimi, hamilelik ve gebelik gibi gereksinmenin arttığı durumlar, kan kaybı, sağlık ve temizlik kurallarına uyulmaması sonucu oluşan enfeksiyonlar anemiye yol açmaktadır.

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Demir içeriği yüksek besinler

Anemi tedavisinde ilk olarak demirden zengin besinlerin tüketilmesi gerekir. Demirden en zengin besinler şöyle:

  • Kırmızı et,
  • Tavuk eti,
  • Hindi eti,
  • Balık ve kabuklu deniz ürünleri,
  • Ispanak ve diğer koyu yeşil yapraklı sebzeler,
  • Yer fıstığı,
  • Badem,
  • Yumurta,

  • Bezelye,
  • Mercimek,
  • Beyaz ve kırmızı fasulye,
  • Üzüm,
  • Kayısı,
  • Şeftali kurusu,
  • Erik suyu

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Demirden zengin besinlerin yanında bu besinlerin vücuttaki biyoyararlılığına da dikkat etmek gerekir. Hayvansal kaynaklı demirin %10-30‘u emilirken, bitkisel kaynaklı demirin sadece %2-10’u emile bilmektedir. C vitamini de vücutta demir emilimine yardımcı olmaktadır bu yüzden demirden zengin besinleri tüketirken yanında C vitamininden de zengin besinleri tüketmeliyiz. C vitaminden zengin besinler ise guava, tatlı kırmızı biber, kivi, portakal,yeşil biber, limon, greyfurt,çilek, kavun, ananas , mango, domates ve sebze sularıdır.

Guava meyvesi

Besinlerde C vitamini de ısı ile kaybolmaktadır bu yüzden pişirmeden tüketilmek daha doğrudur.
Demir emilimini olumsuz etkileyen bazı faktörler bulunmaktadır. Tanenler, fitatlar, yüksek posa, emilim bozukluğu bu faktörlerdendir.

Tanenler çay ve kahvelerde bulunan polifenollerdir, fitatlar ise tahıllarda bulunur ve bunlar demir emilimini engelleyen maddelerdir. Yemeklerle çay kahve tüketmek yerine yemeklerden 45dk bunları tüketmek anemi tedavisine yardımcı olmaktadır. Yüksek posa da bağırsak hareketini arttırdığı için demirin emilmeden vücuttan uzaklaştırılmasına yol açar.

demir yetersizliği anemisi, biyokimya, eritrosit, alyuvar, demir, anemi, fe

Yüksek miktarda süt ürünü tüketildiğinde ise kalsiyum ve demir emilim yarışına girerek demir emilimi azalır bu yüzden demirden zengin gıdaların yanında 1 su bardağı süt grubundan daha fazla tüketmemiz bizim için yararlı olacaktır.

Yüksek ısıda pişirilen yemekler ise demir organik moleküllerle sıkıca bağlanmış yapıya dönüşerek demir emilimi azalır.

Sağlıkla kalın, dahası için diyetisyeninizle görüşmeyi ihmal etmeyin…

Gerçek Diyetisyenler Sitesi Uzman Yazarı - Diyetisyen Çisem Önel