Kafein, dildeki tatlı algısını azaltarak tatlı isteğini artırabiliyor!

Evet son yapılan çalışmalara göre kafein içeren içeceklere acı, ekşi, tuzlu tatlandırıcılar eklenerek tükettirildiğinde tat algısında bir değişiklik gözlenmeksizin, sükroz ve tatlandırıcı eklenmiş içeceklerin denekler tarafından daha az tatlı bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Elde edilen verilere göre kafein, dilde bulunan adenosin adlı reseptörlerdeki tatlı tat algısının körelmesine neden olup, daha fazla tatlı besin tüketme isteğini arttırmakta ve obezite, diyabet gibi görülme sıklığı oldukça yüksek olan hastalıklara temel oluşturmaktadır.

kahve, kafein, kahvee, cofee, kave, diyet kahve

Kafein amfetaminlere benzer ancak amfetaminler kadar olumsuz etkisi olmayan bir uyarıcıdır yani vücudu harekete geçirir ve uyandırır. Bu etkiyi dopamin ve adrenalin salınımını arttırarak yapabildiği gibi aynı zamanda vücuttaki ‘adenosin reseptörlerini ‘bloke ederek de yapar. Ancak bu reseptörlerin sürekli bloke edilmesi reseptörlerdeki duyarlılığın ve kullanılabilirliğin azalmasına neden olur. Bu nedenle kafein bu etkisiyle tat algısının körelmesini hem de reseptörlerin duyarlılığının azalmasına neden olur.
Kafein sadece tat algısını etkilemiyor aynı zamanda bir çok olumlu ve olumsuz etki de gösteriyor;
Aşırı miktarda kafein tüketimi vücuttaki kalsiyum emiliminin ve metabolizmasının bozulmasına ve osteoporoz riskinin artışına neden olur.

kahve kaç kalori, kahvenin yararları, kahvenin faydaları, kahvenin zararları, kaç kupa kahve içmeli

  • American Diabetes Association tarafından yapılan çalışmaya göre kafein, glikoz metabolizmasının bozulmasına neden olarak Tip 2 diyabet riskini de arttırmaktadır.
  • Nevada Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından yapılan bir çalışmada ise kafeinin kadınlarda hamile kalma olasılığını %27 oranında azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.
  • Özellikle spor yapan bireylerde egzersiz sonrasında karbonhidrat kaynağı ile beraber kafein tüketiminin vücuttaki kas glikojen depolarını daha hızlı dolmasını sağlar.
  • Sinir sistemi hücrelerinin yapısında bulunan tau proteini adı verilen proteinin bozulması Alzheimer, demans, Parkinson gibi hastalıkların riskini arttırmaktadır. Kafein bu proteinin yapısını koruyarak Alzheimer, Parkinson, demans gibi hastalıkların riskinin azaltılmasında da ayrıca etkilidir.

Dyt. Melis ÖZKAYA

  • Beslenme Uzmanı
  • Profesyonel Yazar
  • İskenderun
alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Alzheimer’lı bireyler için: “Et, yumurta, kuru baklagiller, yağlı tohumlar”

Kırmızı et, tavuk, balık, hindi gibi et ürünleri, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek gibi besinler, ceviz, fındık, fıstık gibi yağlı tohumlar bu grubu oluşturur.

Özellikle bu gruptaki yiyecekler birbirinin yerine geçebilir, birbirini tamamlayan gıdalardır. Protein ile birlikte demir, çinko, magnezyum gibi mineraller, B grubu vitaminleri, A vitamini, E vitamini bu grupta alınmaktadır.

Günlük yağ tüketiminin yaş ilerledikçe azalması gerekir. Et ve et ürünlerinde doymuş yağ oranı yüksek olduğu için yağsız et ürünleri tercih edilmelidir. Balıklarda ise doymuş yağ oranı düşük, Omega–3 yüksek miktardadır. Buğulama veya fırında pişirerek haftada 3–4 kez balık tüketilebilir. Sindirim ve sinir sistemi için çok önemli olan bu gruptaki yiyeceklerden 2–3 porsiyon yaklaşık 150 gram günlük alınabilir. Haftada 2–3 kez yumurta, iki kez kuru baklagil, beyaz et ağırlıklı olarak, her gün üç porsiyona kadar et verilmesi mümkündür.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Alzheimer’lı bireyler için: “Tahıllar ve tahıl ürünleri”

Buğday, pirinç, mısır, çavdar ve yulaf gibi tahıl taneleri ve bunlardan yapılan un, şehriye, kuskus, makarna, ekmek, pilav, bulgur, yarma gibi yiyecekleri içerir.

Bu grup en temel enerji kaynağıdır. Tam taneli tahıllar, kepekli olanlar ve bulgur, B grubu vitaminlerinden zengindir. Sindirim ve sinir sistemi çalışmasında rol oynayan tahıl ürünleri her gün, her öğün alınmalıdır.

Günlük 5–6 porsiyon (150–200 gram) tüketilebilir. Özellikle çorba her öğünde, alışkanlığı varsa sabah kahvaltısında da verilebilir. Bulgur besleyicidir, yumuşak bir şekilde sebzeli, yeşil mercimekli olarak sunulabilir.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Unutkanlıkta yardımcı olacak öneriler

  • Günlük işlerinizi, planlarınızı, randevularınızı ve yapacaklarınızı not alın
  • Alışverişe çıkarken liste yapın
  • Önemli telefon numaralarını bir yere yazın
  • Bir şeyi nasıl yapacağınızı unutuyorsanız yapış sırasını yazın
  • Koyduğunuz eşyaları (anahtar, gözlük gibi) bulamıyorsanız hep aynı yere koymaya dikkat edin
  • Randevularınız için hatırlatması bakımından saat kurulabilir
  • Biriyle konuşurken dikkatinizi ona verin
  • Mümkünse bu konuşmaları sessiz ortamlarda yapın.
alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

En son müzik yeteneği kayboluyor…

Eskiden bilinen, dinlenen şarkıların hastalarda eski anıları anımsamayı sağladığına dair çalışmalar mevcut. Bir çalışmada demanslı hastalarda en son müzik yeteneğinin kaybolduğunun gösterildiğini anlatan Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, şunları kaydetti:

unutkanlığa ne faydalı

Bu nedenle ileri evre Alzheimer hastalarında bile bu yolla hastalara tekrar bazı şeyleri kazandırmak ve öğretmek için en iyi yol müzik olabilir. Enstrüman çalmayı bilen hastalarda özellikle bunu kullanmak çok yararlı olabilir. Hatta müziği kullanarak hareket fonksiyonları yeterli olan hastalarda müziğin ritmini kullanarak yapılan danslar hastalarda sarılma dokunma duyularını ve bununla birlikte güven duygusunun artması ve anıların canlanmasında güzel bir yol olabilir.

nöroradyolojik bulgu, şişmanlık ve unutkanlık, beyin, redyoloji

Şarkı söylemek “alzheimer”ı önlüyor

Alzheimer hastalığı ileri yaş hastalarda daha fazla görülürken, özellikle altmış beş yaşından sonra görülme sıklığı da giderek artıyor.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Yapılan çalışmalarda 65-70 arasında hastalığın görülme sıklığının yüzde 4-5 olduğunu belirten Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Kütükçü,

Müziğin Alzheimer hastalığı üzerine olumlu etkileri uzun zamandan beri bilinirken, bu konuda oldukça fazla sayıda çalışma yapılıyor. Müziğin duyguları, duyguların da anıları canlandırıldığını, başka hiçbir şeyin yapamayacağı şekilde hastaların anılarını hatırlattığını söyleyen araştırmalar mevcut, dedi. Alzheimer sıklığının yaşla birlikte arttığını, hastaların yaklaşık yarısının 75-80 yaş aralığında olduğunu söyleyen Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, ülkemizde yapılan bir çalışmada ise 70 yaş üzerinde görülme sıklığı yaklaşık yüzde 10, dedi.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Alzheimer’lı bireyler için: “Süt ve süt ürünleri”

Süt ve sütten yapılan peynir, çökelek, yoğurt, süttozu bu grupta yer alır.

Protein, kalsiyum, fosfor, B grubu vitaminlerinin kaynağı olan sütün tüketimi her yaş grubuna göre farklılık gösterir.
Yaşlılıkta 2–3 porsiyon (400–600 gram) kadar süt alınmalıdır. Sinir ve kasların düzenli çalışması için de önemli olan süt ve türevlerinin tüketilmesi önemlidir.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

B grubu vitaminler “şizofreni belirtileri”ni azaltıyor

İngiliz bilim adamları yüksek doz B grubu vitamin (vitamin B6, vitamin B8 ve vitamin B12) takviyesiyle uygulanan şizofreni tedavisinin, standart tedavilere oranla hastalık belirtilerini daha büyük oranda azalttığını ortaya koydu
B grubu vitaminler şizofreni belirtilerini azaltıyor…

B vitaminleri

İngiltere’deki Medical Research Council ve Manchester Üniversitesi’nin sağladığı fonla dünya çapında yürütülen bir araştırma, yüksek dozda B grubu vitamin (B6, B8 ve B12) takviyesiyle birlikte uygulanan şizofreni tedavisinin, standart tedavilere oranla hastalık belirtilerini daha büyük oranda azalttığını ortaya koydu.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Rastgele seçilmiş 18 klinikten 832 hastanın verilerini incelendi

Veriler, kliniklerde antipsikotik ilaç tedavisi gören şizofreni hastalarına verilen vitamin ve mineral takviyelerinin belirtiler üzerindeki etkilerini gösteren raporlardan oluşuyor. İncelemeler sonucunda, yüksek dozda ya da başka vitaminlerle verilen B vitamini takviyelerinin şizofreninin psikiyatrik belirtilerini azalttığı görülürken daha az dozda takviye verilen hastalarda herhangi bir belirtiye rastlanmadı. Ayrıca, şizofreninin erken safhalarında verilen B vitamini takviyelerinin daha etkili olduğu sonucuna ulaşıldı.

Araştırmanın yazarlarından Manchester Üniversitesi Psikoloji Bölümünden Joseph Firth,

Bu çalışma, şu anda tam tedavisi bulunmayan bu hastalık için yeni tedavi yöntemleri geliştirmek adına önemli bir gelişme olabilir, dedi.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Araştırmanın bir başka yazarı Batı Sydney Üniversitesi Bütünleyici Akıl Sağlığı Bölümünden Profesör Jerome Sarris ise

Bu araştırma, belirli amino asitler gibi diğer besin takviyelerinin şizofreni tedavisinde kullanılabileceğine dair teoriye kanıt teşkil ediyor. Bu bulgular, çoklu beslenme tedavilerinin depresyon gibi diğer hastalıkları azaltabileceği konusunda yaptığımız araştırma ile de uyuşuyor, diye konuştu.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Araştırmacılar, besinlerin akıl sağlığının gelişime nasıl etki ettiğini ortaya koymak, besine dayalı tedavilerin beyin işlevleri ve metabolik sağlık gibi diğer konulara etkisini ölçmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyduklarını dile getiriyor.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Alzheimer’lı bireyler için: “Sebze ve meyve grubu”

Taze sebze ve meyvelerle diğer gruplardan alınamayan C vitamini alınır.

Doku onarımı, kan yapımı, göz sağlığı, hastalıklara direnç gösterme gibi birçok konuda önem arz eden sebze ve meyvelerin günlük olarak en az 400 gram (iki kez meyve, üç kez sebze) ve üzeri tüketilmesi vitamin, mineral ihtiyacı için önemlidir.

Sebze ve meyvelerde su oranı fazladır. Vücuttan zararlı maddelerin uzaklaştırılmasında etkindirler. Sebzelerin besin değerlerinin kaybolmaması için doğrandıktan sonra bekletilmeden pişirilmesi ve pişme sularının dökülmemesi gerekir. Çiğneme zorluğu var ise buharda pişirme tercih edilmelidir.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Alzheimer’lı bireyler için: “Diğer besin grupları”

Yağlar ve şekerler de ayrı bir gruptur.

Tereyağı, margarin, zeytinyağı, bitkisel sıvı yağlar, balık yağı, şeker ve şekerli besinler bu grubu oluşturur.

Yaş ilerledikçe tüketilen yağ miktarı azaltılmalıdır. Günlük 20 gram kadar yağ yeterli olacaktır. Demansla beraber şişmanlık, diyabet, kalp-damar hastalıklarında yağ miktarına ve çeşidine dikkat edilmelidir. Diyetin kolesterolden ve doymuş yağdan fakir olması gerekir. Şeker de yaşlı beslenmesinde fazla yer almaz. Kan şekerinin dengede olması beyinde hasarın yavaşlamasını sağlamaktadır.

Ayrıca kan basıncının (tansiyon) dengesi de beyne giden kan damarlarını korur ve hastanın yeterli oksijen almasını sağlar. Bu nedenle günlük tuz tüketimi önemlidir.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Müzik uyku bozukluklarını da düzeltiyor

Müziğin ayrıca rahatlatıcı ve sakinleştirici etkisi bulunuyor.

alzheimer, unutkanlık, hafız, demans

Müziğin hastalarda değişik çalışmalarda ajitasyonu, anksiyeteyi, saldırganlığı, uyku bozukluklarını düzeltici ve hatta bilişsel ve fiziksel fonksiyonları düzeltici etkileri olduğu bildiriliyor. Şarkı söylemek aslında beynin sağ yarıküresinin sağladığı bir eylemdir, ancak müzik ritmi dışında diğer fonksiyonlar da olduğundan aynı zamanda sol yarıküresi ve hatta görme merkezi de uyarılarak birlikte bu alanların çalışmasını böylece beynin bir şekilde uyarılmasını sağlıyor. Unutkanlığı ve ilerde gelişebilecek demansı önlemenin yolları önce bunlara neden olabilecek hastalıkların bilinmesi ve bunlara karşı yapılacak mücadele ile başlar.

Damar sertliğine neden olan yüksek tansiyon, şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği, sigara kullanımı gibi nedenler var ise bunları ortadan kaldırın.
Düzenli egzersiz yapın. Özellikle düzenli yürüyüş yapanlarda unutkanlık ve demansın gelişme riskinin daha düşük olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir.
Sosyal ilişkilerde bulunun ve aktif olun. Bu ayrıca stres, depresyon anksiyete gibi diğer risk faktörlerinin azaltılması için de önemlidir.

  • Düzenli ve dengeli beslenin.
  • Stresten uzak durun.
  • Zevkle yapabileceğiniz uğraşılar bulun ve yapın. Varsa hobilerinizi devam ettirin.
  • Düzenli uyuyun.
  • Sigara içiyorsanız bırakın.